Het effect van suiker op de bloedglucosespiegel

Interview met Ralph Manders

Dr. R.J.F. (Ralph) Manders is verbonden aan het Maastricht Universitair Medisch Centrum en heeft onderzoek gedaan naar de invloed van suikerhoudende dranken op de bloedglucosespiegel. Drie doelgroepen werkten aan het onderzoek mee, namelijk obese patiënten met type 2 diabetes, obese personen en slanke personen zonder diabetes.

Vaak wordt gezegd dat suiker en suikerhoudende voedingsmiddelen het risico op ondermeer insuline resistentie en diabetes type 2 verhogen. Deze producten zouden namelijk aanleiding geven tot ongewenste stijgingen van de bloedglucosespiegel, met alle gevolgen van dien. Heeft u door uw onderzoek dit effect daadwerkelijk kunnen aantonen?

"Als je het zo kon zeggen, dan zou er een hoop onduidelijkheid de wereld uitzijn. Vroeger 'leek' de combinatie suiker en diabetes per definitie funest te zijn. Op basis van veel onderzoek blijkt voor deze stelling geen wetenschappelijke basis te zijn. De laatste twee jaren duiken er steeds berichten op dat er een relatie zou zijn tussen suikerhoudende dranken en obesitas c.q. diabetes. Het idee was dat je van een volkoren boterham meer verzadigd zou raken dan bijvoorbeeld van een blikje cola. Dronk je cola, dan zou je meer moeten drinken om dezelfde verzadiging te bereiken, wat er toe zou kunnen leiden dat de mensen meer calorieën binnenkrijgen. Dit zou op zijn beurt weer leiden tot een gewichtstoename.

In ons onderzoek hebben wij de mensen 24 uur gevolgd met continue bloedglucose meters terwijl ze hun normale dagelijkse routine volgden. Ze kregen van ons voedingsvoorschriften en de meest gangbare dagelijkse boodschappen mee en twee maal per dag een suikerhoudend drankje. Wat blijkt? We zien geen verschil in bloedsuikerwaarden tussen obese en gezonde personen na het nuttigen van het drankje. Ook zien we geen significante effecten van een maaltijd bij deze twee groepen. Iets wat we bij de groep obese diabeten patiënten wel zien. Na grondige analyse van de resultaten lijkt het er dus niet op dat obesitas direct gerelateerd is een verhoging van de bloedglucose concentraties gedurende de dag, iets wat wij wel hadden verwacht."
(Klik op www.m3-research.nl voor de complete publicatie van "Prevalence of daily hyperglycemia in obese type 2 diabetic men compared with that in lean and obese normoglycemic men: effect of consumption of a sucrose-containing beverage")

Als suikerhoudende drank geen ongewenste verhoging van de bloedsuikerspiegel oplevert, zelfs niet bij obese diabeten, wat veroorzaakt dat dan wel?

"Hier past een kanttekening. Wij hebben in ons onderzoek slechts 24 uur continue gemeten. Dat zegt niets over het effect wanneer iemand 10 jaar lang elke dag 2 blikjes frisdrank zou gebruiken. Het lange termijn effect is zeer moeilijk na te gaan. Ook betrof het in ons onderzoek slechts 2 blikjes. Drinkt een diabetespatiënt een halve liter vruchtensap, dan gebeurt er heus wel iets met zijn of haar bloedglucose concentraties! Toch denk ik dat het effect van de bloedsuikerspiegel meer iets is van extra energie innemen dan van specifieke suikerinname. Van overeten word je dikker, da's duidelijk. Maar goed, ons onderzoek heeft geen uitsluitsel gegeven over wat een surplus aan energie met je lichaam doet, alleen wat 2 blikjes suikerhoudende drank voor effect kunnen hebben."

Dit gezegd hebbende zou het zo kunnen lijken alsof diabeten onbeperkt suikerhoudende frisdranken kunnen drinken...?

"Dat zou ik nooit zo zeggen. Met mate zou kunnen, maar zelfbewustzijn speelt hierbij een grote rol. Wij hebben regelmatig deelnemers aan ons onderzoek die zeggen dat zij tijdens een wandelingetje door het Limburgse landschap best eens een Trappistje pakken op een terrasje. Bij het avondeten letten ze dan wel extra goed op hun koolhydraatinname, namelijk dat die weer in balans is met het biertje eerder op de dag. Kun je het zelf zo reguleren, dan is dat prima. Op een verjaardag hoef je als diabeet dus ook echt niet altijd nee te zeggen. Maar het is toch sowieso verstandig om bewust te zijn van wat je op een dag tot je neemt? Zowel voor diabeten (die moeite hebben de koolhydraten uit hun bloed te krijgen) als voor gezonde mensen (eventueel met dreigend overgewicht)... Een belangrijke conclusie van ons onderzoek is dan ook dat suikerhoudende drank weliswaar niet direct effect op de bloedsuikerspiegel heeft, maar dat dit zeker geen vrijbrief is om ongelimiteerd en onnadenkend suikerhoudende frisdranken te nuttigen."

Tot slot willen we even terugkomen op dat wandelen. Is hyperglycemie te behandelen met fysieke inspanning?

"Bewegen speelt, net als voeding, een hele belangrijke rol bij de behandeling van diabetes. Dat is niet alleen onze conclusie, maar ook die van andere, vaak grotere studies. Wij hebben niet voor niets onze deelnemers die continue glucosemeters, vergelijkbaar met een walkman, mee naar huis gegeven. Sommige deelnemers werkten, anderen sportten, iedereen was op zijn of haar manier actief en in zijn/haar gewone doen. Anders dan de meeste van onze onderzoeken die in een laboratoriumsituatie plaatsvinden.

Krijgt iemand diabetes, dan is er in eerste instantie nog wel winst te behalen in het terugschroeven van de energie-inname. Daarnaast is het heel belangrijk dat iemand blijft bewegen of zelfs meer gaat bewegen. Daarmee kun je theoretisch de afhankelijkheid van medicatie verminderen, iets waar de patiënt op de lange termijn zeker profijt van zal hebben. Een grote Amerikaanse studie wees al uit dat het risico op diabetes met lifestyle interventies (i.e. voeding en bewegen) verder teruggedrongen kon worden, dan met medicijnen.

Bij onze vakgroep Bewegingswetenschappen willen we alles zoveel mogelijk met bewegen en voeding oplossen. Recentelijk zijn we daarom ook begonnen een nieuw onderzoek op te zetten waarbij we kijken wat de meest effectieve vorm van inspanning voor mensen met type 2 diabetes is. Wij willen graag duidelijk maken dat de combinatie gezonde voeding en voldoende beweging vele positieve effecten op de gezondheid kan hebben. Het is sowieso voor veel mensen gezond om een paar kilo lichter te zijn, echt niet alleen voor diabetici."