logo kenniscentrumsuikerenvoeding 50jaar website

 Onderzoek         Contact  FAQ

Reactie op “Nationale Suiker Challenge 2019” van het Diabetes Fonds

Vanaf 3 juni 2019 begint het Diabetes Fonds met de Nationale Suiker Challenge. Hierbij nodigen ze mensen uit om mee te doen met the challenge om 7 dagen lang geen toegevoegde suikers te eten en drinken.

Wij onderschrijven de noodzaak om overgewicht en diabetes in Nederland terug te dringen. Daar hoort een verminderde calorie-inname, waaronder die uit suikers, bij. We zien echter dat er veel verwarring over suiker bestaat. Om die reden zetten wij een aantal feiten op een rij. Deze zijn gebaseerd op de wetenschappelijke consensus.

De totale suikerinname in Nederland daalt, het aantal mensen met overgewicht is in dezelfde periode fors gestegen.

De eerste Voedselconsumptiepeiling (VCP) liet zien dat Nederlanders in totaal gemiddeld 128 gram suikers per dag aten in 1987, in de periode 2012-2016 (laatste VCP) was dit 110 gram per dag, aldus het RIVM1. Dit zijn alle suikers samen: toegevoegde én de van nature aanwezige. In diezelfde periode is het aantal mensen met overgewicht fors gestegen. In 1981 had 33% van de Nederlandse bevolking overgewicht, in 2015 was dit 50%, aldus het CBS2.

Hoeveel ‘toegevoegde suikers’ eten we nu eigenlijk?

Van de 110 gram totale suikers die Nederlanders gemiddeld eten volgens de VCP 2012-2016, komt 60 gram uit toegevoegde suikers. Dat is 11.3% van de totale dagelijkse energie-inname (en%)1. De rest van de suikers komt van de nature aanwezige suikers, zoals in fruit, groente en zuivelproducten.

Wat zijn precies de richtlijnen?

Het Diabetes Fonds beweert in haar communicatie over suiker dat we in Nederland te veel suiker eten en dit kan leiden tot overgewicht. Hierbij worden steeds de kwantitatieve aanbevelingen (<10 energieprocent vrije suikers) van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aangehaald. Volgens de aanbeveling van de WHO mag een volwassen vrouw per dag 50 gram (12,5 suikerklontjes) aan vrije suikers* binnen krijgen, een volwassen man mag iets meer, namelijk 60 gram (15 suikerklontjes).

Echter, de kwantitatieve richtlijnen zijn gebaseerd op het verband tussen suikers en tandcariës, niet op het verband tussen suikers en overgewicht. Bovendien is in het WHO-rapport te lezen dat de kwantitatieve richtlijn van <10 energieprocent vrije suikers gebaseerd is op matig bewijs. In Nederland hebben we geen grenswaarden voor de hoeveelheid suiker in de voeding3. Voedingsadviezen zijn in Nederland gebaseerd op de Richtlijnen goede voeding van de Gezondheidsraad4. Zij adviseren alleen om zo min mogelijk suikerhoudende dranken te drinken8.

* Vrije suikers zijn alle suikers die toegevoegd zijn door de producent of consument alsook suikers die van nature aanwezig zijn in honing, siropen, vruchtensappen en vruchtenconcentraat. Volgens de VCP 2012-2016 consumeren Nederlanders dagelijks 68 gram vrije suikers. Dit staat gelijk aan 17 suikerklontjes.

Meer informatie over de consumptie van toegevoegde suikers in Nederland, bekijk deze factsheet.

Minder suiker betekent niet altijd minder calorieën

Suiker is een bulkvormer in vaste producten9. Haal je suiker eruit, dan zal er dus iets anders voor in de plaats moeten komen. In vaste voedingsmiddelen wordt suiker echter vaak vervangen door zetmeel of vet. Suiker bevat, net als alle andere koolhydraten, 4 kcal per gram. Vetten bevatten 9 kcal per gram.

Suiker is geen specifieke risicofactor voor het ontwikkelen van diabetes

De focus op suiker in relatie met diabetes type 2 is een nogal grove versimpeling van het probleem. Diabetes type 2 wordt niet veroorzaakt door suiker per se. Wel kan het gebruik van veel suiker (net als de andere energieleverende voedingsstoffen) bijdragen aan overgewicht, een belangrijke risicofactor voor het ontwikkelen van diabetes type 2. Daarnaast leidt consumptie van vloeibare suikers (frisdrank en vruchtensap) gemakkelijk tot overconsumptie (ze verzadigen namelijk minder dan vaste suikers of andere vaste calorieën), hetgeen overgewicht veroorzaakt5,7. Om die reden adviseert de Gezondheidsraad om zo min mogelijk suikerhoudende dranken te drinken4,8.

Meer informatie over suiker en diabetes, bekijk deze factsheet.

Consumenten overschatten de caloriereductie in producten

Bij de Suiker Challenge van het Diabetes Fonds gaat het niet om het beperken van de totale suikerinname, maar vooral om de toegevoegde suikers die in producten zitten die door voedselproducenten worden gemaakt. Verschillende fabrikanten brengen producten op de markt met een gereduceerde hoeveelheid suiker. Hierbij gaat het om het verminderen van de hoeveelheid suiker in het product, het niet toevoegen van suiker of het product helemaal suikervrij maken. Voedingskundig gezien levert dit lang niet altijd winst op. In veel gevallen gaat de suikerreductie niet gepaard met een reductie in de hoeveelheid kilocalorieën per gelijke portie.

Uit een enquête bij Nederlanders van 18 jaar en ouder, representatief naar geslacht, leeftijd en opleidingsniveau, van onderzoeksbureau Ruigrok NetPanel in opdracht van Kenniscentrum suiker & voeding, bleek dat consumenten de caloriereductie overschatten in producten die in suiker gereduceerd zijn10. Uit het onderzoek van Ruigrok bleek dat de helft van de Nederlanders verwacht dat ‘vaste producten’ die 30 tot 35% minder suiker bevatten dan hun gewone of vergelijkbare varianten, ook een evenredige caloriereductie hebben (e.g. biscuits, ontbijtrepen, winegums, muesli). In de praktijk is dat niet altijd het geval, zo bevat een suikervrije mayonaise 20.5% meer calorieën dan de gewone variant. Terwijl consumenten bij het kopen of eten van producten met name letten op de hoeveelheid (toegevoegde) suikers en minder vaak op de hoeveelheid calorieën, zoals ook bleek uit het Ruigrok onderzoek. Dit is ten gevolge van de negatieve, vaak onjuiste berichtgeving over suiker in de media.

Op de site van het Diabetes Fonds wordt als kijk-tip de documentaire ‘That Sugar Film’ gegeven, waarin een Australische acteur twee maanden lang op een suikerrijk voedingspatroon leeft. Als Kenniscentrum Suiker & Voeding, hebben wij hierover een reactie geplaatst, deze kan je hier lezen.

Ons standpunt

Kenniscentrum suiker & voeding is van mening dat het debat over diverse voedingsstoffen moet worden gevoerd in perspectief van het totale voedingspatroon. De discussie over suiker moet gevoerd worden op basis van wetenschappelijke feiten. In het kader van overgewicht en obesitas tellen alle calorieën mee, ook die van suiker. Overconsumptie is daarbij niet goed. Diabetes type 2 wordt niet veroorzaakt door consumptie van suiker, maar hoofdzakelijk door overgewicht. Voor de preventie van overgewicht en diabetes type 2 is een lage inname van suikerhoudende dranken wel van belang.

Bronnen

  1. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (2018). Voedselconsumptiepeiling 2012-2016. wateetnederland.nl
  2. Centraal Bureau voor de Statistiek. Lengte en gewicht van personen, ondergewicht en overgewicht; vanaf 1981 (2019).
  3. https://www.voedingscentrum.nl/nl/nieuws/who-komt-met-nieuwe-richtlijnen-vrije-suikers.aspx
  4. Richtlijnen Goede Voeding. (2015).
  5. Diabetes Fonds. Fabels en misverstanden over diabetes. (2015). at https://www.diabetesfonds.nl/over-diabetes/diabetes-in-het-algemeen/fabels-en-misverstanden-over-diabetes
  6. Franz, M. J. et al. The Evidence for Medical Nutrition Therapy for Type 1 and Type 2 Diabetes in Adults. Am. Diet. Assoc. 110, 1852–1889 (2010).
  7. https://www.diabetesfonds.nl/minder-suiker/suiker-challenge/een-gezonde-leefstijl-kan-diabetes-type-2-voorkomen-en-omkeren
  8. Achtergronddocument: Dranken met toegevoegd suiker. (2015).
  9. Clemens, R.A. et al. Functionality of Sugars in Foods and Health. Rev. Food Sci. Food Saf. 15, 433–470 (2016).
  10. Ruigrok Netpanel in opdracht van Kenniscentrum suiker & voeding. Suiker gereduceerde producten. Een kwantitatief onderzoek onder Nederlandse consumenten (2019).

Informatiemap nu digitaal beschikbaar!

informatiemapBent u diëtist, voedingskundige intermediair of beleidsmaker? Dan biedt de informatiemap van Kenniscentrum suiker & voeding u achtergrondgegevens zoals samenvattingen van wetenschappelijke literatuur, verschillende position papers en factsheets. Abonnees ontvangen enkele keren per jaar digitale updates van (delen van) de inhoud. Bekijk de complete informatiemap op www.suikerwetenschap.nl

 

Abonneer op updates

deel deze pagina