Suikers

Achtergrond

Suikers zijn koolhydraten die van nature aanwezig zijn in melk, boomsappen, fruit en groenten. De term ‘suikers’ wordt gebruikt om mono- en disachariden aanwezig in de voeding te omschrijven. De meest gebruikelijke monosachariden in de voeding zijn glucose, fructose en galactose. Disachariden die het meest voorkomen zijn sacharose (tafelsuiker of kristalsuiker [red.]), maltose en lactose.

Waar komen suikers voor?

Suikers komen van nature voor in verschillende vormen en combinaties. Glucose, fructose en sacharose zijn aanwezig in veel fruit en groenten. Glucose en fructose komen beide voor in honing en lactose in melk. Sacharose kennen de meesten als kristalsuiker en wordt op industriële schaal uit suikerbiet- of riet gehaald. Het wordt veel gebruikt in de levensmiddelensector en farmaceutische en fermentatiesector.

Eigenschappen van suikers

In de publicatie bespreekt Cooper verschillende functionele eigenschappen van suiker, zoals zoetheid, textuur, kleur, conservering en fermentatie. In tal van producten speelt suiker een belangrijke functionele rol, naast het geven van een zoete smaak aan het product.

Wetgeving en etikettering

Afhankelijk van de eigenschappen (zoals puurheid en kleur) van verschillende suikers worden ze bij wet onderscheiden. Deze eigenschappen zijn vastgelegd in de Richtlijn 2001/111/EG van het Europees Parlement en de Raad. Fabrikanten zijn verplicht deze richtlijn aan te houden bij de etikettering van suikers. De term ‘suiker’ bijvoorbeeld mag alleen geëtiketteerd worden als het gaat om gezuiverde en gekristalliseerde sacharose met specifieke eigenschappen (bijvoorbeeld gerelateerd aan kleur). Regels voor de voedingswaardedeclaraties zijn vastgelegd in de Europese Verordening 1169/2011. Hierin staat dat suikers gedeclareerd moeten worden als ‘Koolhydraten – waarvan suikers’. Verder zijn suikers bepaald als ‘alle in voedsel aanwezige mono- en disachariden, met uitzondering van polyolen’, is de energetische waarde vastgesteld op 4 kcal per gram en de referentie-inname op 90 gram per dag (bij een totale energie-inname van 2000 kcal).

Aanbevelingen voor de inname van suikers

Verschillende onderzoeksorganen hebben de afgelopen jaren aanbevelingen gedaan voor de inname van suikers (tabel 1). 

Comité van deskundigen	Suikers	Aanbevelingen
SACN 2015 (VK)	Vrije suikers	Gemiddelde inname op populatieniveau: niet meer dan 5 energieprocent
WHO 2015	Vrije suikers	Sterke aanbeveling Verminder de inname van vrije suikers tot <10 energieprocent Conditionele aanbeveling Verdere afname van de inname van vrije suikers tot <5 energieprocent
EFSA 2010	Toegevoegde suikers	Geen bovengrens
IOM 2002 (VS)	Toegevoegde suikers	Geen bovengrens*
COMA 1989 (VK)	'Non-milk extrinsic sugars'	Niet meer dan 10 energieprocent

*een inname van 25 energieprocent of minder is voorgesteld vanwege de verminderde inname van bepaalde micronutriënten bij dit niveau van inname.

Calorieën en obesitas

De WHO bespreekt in haar rapport een verband tussen de verlaging van de inname van vrije suikers en een lager lichaamsgewicht. Een hogere inname wordt geassocieerd met een vergelijkbare toename in lichaamsgewicht. Echter, de deskundigen van EFSA vonden dat hoge innames van suikers (voornamelijk toegevoegde suikers) niet méér bijdragen aan gewichtstoename in vaste voedingsmiddelen dan hoge innames van zetmeel (dezelfde energetische waarde). Wel dragen hoge innames van suikers in de vorm van suikerhoudende dranken mogelijk bij aan gewichtstoename. Ze concludeerden dat het beschikbare bewijs onvoldoende is om een bovengrens vast te stellen voor het effect van de inname van toegevoegde suikers op het lichaamsgewicht.

Mondgezondheid

SACN rapporteert dat prospectieve cohortstudies (geen oorzaak-gevolg [red.]) laten zien dat een hogere inname van suikers en suikerhoudende voedingsmiddelen -maar niet totaal suikers- verband houden met een groter risico op tandcariës (gaatjes). EFSA vond dat frequente consumptie van suikerhoudende voeding het risico op gaatjes kan verhogen. Het beschikbare bewijs was onvoldoende om een bovengrens voor de inname van toegevoegde suikers vast te stellen, omdat het krijgen van gaatjes niet alleen afhangt van de hoeveelheid suikers, maar ook van de frequentie van consumptie, mondhygiëne, blootstelling aan fluoride en andere factoren.

Diabetes type 2

SACN concludeert dat er geen relatie is tussen het optreden van diabetes type 2 en de totale of individuele inname van suikers. Prospectieve cohortstudies laten wel een verband zien tussen een hogere consumptie van suikerhoudende dranken en een verhoogd risico op diabetes type 2.

Herformulering

Met herformulering probeert de fabrikant de functionaliteiten van suikers te vervangen met andere ingrediënten. Er bestaat geen suikervervanger die alle functies van suikers kunnen vervangen. Daarom worden verschillende ingrediënten gebruikt om een specifieke functionaliteit in een product te verkrijgen. In veel geherformuleerde producten worden meerdere ingrediënten gebruikt om suikers te vervangen. Dit kan leiden tot meer etikettering en waarschuwingen op verpakkingen over de aanwezigheid van de alternatieve ingrediënten. Vaak verwachten consumenten een verlaging in calorieën door verlaging van de hoeveelheid suikers. Dit is niet altijd het geval doordat er  meer aanpassingen aan het product gedaan moeten worden om bepaalde producteigenschappen, zoals smaak en textuur, te behouden.

Link naar originele publicatie: http://www.ifst.org/knowledge-centre/information-statements/sugars