Onzinnig tv-experiment: 30 kilo suiker in één maand
In het nieuwe populair wetenschappelijk RTL5-programma Galileo zal presentator Manuel Venderbos een maand lang 30 kilo suiker eten. Dit ‘experiment’ is medisch en ethisch onverantwoord, onrealistisch en praktisch onhaalbaar.
Daarnaast zegt het niets over de gezondheidseffecten van een gebruikelijke inname van suiker. Een medisch-ethische commissie zou een dergelijk experiment ook nooit goedkeuren. In dit bericht geven wij u de feiten, waarom dit een bizar en onverantwoord experiment is.
30 kilo suiker bevat in totaal 120.000 kcal. Per dag is dit 4000 kcal. Suiker bevat namelijk (evenals andere koolhydraten en eiwitten) 4 kcal per gram. Deze hoeveelheid energie komt ook nog eens bovenop de energie die Venderbos uit andere macronutriënten haalt (het is moeilijk voor te stellen dat hij alleen puur suiker zal eten/drinken). In de aankondiging van het experiment zegt Venderbos bijvoorbeeld gevulde koeken en taart te eten en daar zitten naast suiker ook andere koolhydraten, vetten en eiwitten in (zie tabel 1).
Tabel 1. De voedingswaarde van slagroomtaart, appeltaart en gevulde koek.
| Voedingswaarde* (per portie**) | Slagroomtaart (100 g) | Appeltaart met roomboter (100 g) | Gevulde koek met roomboter (60 g) |
| Energie (kcal) | 316 | 228 | 249 |
| Eiwitten (g) | 4.6 | 2.7 | 4.3 |
| Koolhydraten (g) | 31.4 | 32.8 | 35.2 |
| - Waarvan suikers (g) | 23.1 (=92 kcal) | 21.4 (=86 kcal) | 19.4 (=78 kcal) |
| Vet (g) | 18.9 | 9.2 | 9.9 |
| - Waarvan verzadigd (g) | 11.6 | 5.7 | 4.5 |
| - Enkelvoudig onverzadigd (g) | 4.1 | 2.0 | 3.2 |
| - Meervoudig onverzadigd (g) | 1.2 | 0.4 | 1.1 |
| Voedingsvezel (g) | 0.8 | 1.6 | 1.1 |
| Natrium (mg) | 60 | 61 | 115 |
*Volgens gegevens van het RIVM: http://nevo-online.rivm.nl/
**Volgens de Caloriechecker van het Voedingscentrum: https://mijn.voedingscentrum.nl/nl/caloriechecker/
In het RTL Late Night-fragment noemt Vanderbos een voorbeeld van zijn ontbijt, namelijk vruchtenyoghurt, gesuikerde muesli en twee glazen jus. Hij zegt dat dit ontbijt alleen al ‘veel te veel’ suiker is voor één dag. Onderstaande tabel laat zien, dat dit ontbijt 57 gram suikers (zowel vrije/toegevoegde als van nature aanwezige suikers) bevat. De Nederlandse Gezondheidsraad geeft in de onlangs verschenen Richtlijnen goede voeding 2015 geen bovengrens voor de hoeveelheid suikers die mag worden ingenomen. Wel heeft de WHO vorig jaar een advies uitgebracht om de hoeveelheid vrije suikers in onze voeding te beperken tot maximaal 10% van onze energie-inname. Dit betekent voor een volwassen man ruim 60 gram vrije suikers per dag.
| Voedingswaarde* (per portie**) | Vruchten-yoghurt (150 g) | Gesuikerde muesli (45 g) | 2 glazen jus (300 g) | Totaal |
| Energie (kcal) | 129 | 197 | 132 | 458 |
| Eiwitten (g) | 5.3 | 3.7 | 1.8 | 10.8 |
| Koolhydraten (g) | 21 | 29.1 | 27.3 | 77.4 |
| - Waarvan suikers (g) | 19.5 | 10.8 | 27.3 | 57.6 (=230 kcal) |
| Vet (g) | 2.25 | 6.7 | 0 | 9.0 |
| - Waarvan verzadigd (g) | 1.5 | 2.6 | 0 | 4.1 |
| - Enkelvoudig onverzadigd (g) | 0.45 | 2.6 | 0 | 3.1 |
| - Meervoudig onverzadigd (g) | 0 | 1.0 | 0 | 1.0 |
| Voedingsvezel (g) | 0.15 | 3.0 | 0.9 | 4.1 |
| Natrium (mg) | 75 | 9 | 6 | 90 |
*Volgens gegevens van het RIVM: http://nevo-online.rivm.nl/
**Volgens de Caloriechecker van het Voedingscentrum: https://mijn.voedingscentrum.nl/nl/caloriechecker/
Een enorm overschot aan energie en een snelle toename van het lichaamsgewicht door dit experiment ligt voor de hand. Immers, een man met een zittend beroep en weinig beweging heeft volgens het Voedingscentrum gemiddeld 2500 kcal per dag nodig. Daarnaast begeleiden een arts en een diëtist Venderbos, zij zullen ervoor zorgen dat hij ook andere voedingstoffen (zoals eiwitten en vetten) naast suikers binnenkrijgt. Hij zal in de praktijk dus al snel op meer dan 5000 kcal per dag uitkomen: dit betekent een overschot van minstens 2500 kcal per dag. Volgens het Voedingscentrum moet je ongeveer 7000 kcal verbranden om 1 kilogram lichaamsgewicht te verliezen. Een overschot van zo’n 2500 kcal is dus bij benadering 0.36 kilogram gewichtstoename per dag. 30 dagen lang 0.36 kg per dag zou 11 kilogram betekenen. De gewichtstoename zal in de praktijk echter circa 25 % minder zijn dan 11 kilo, aangezien gewichtstoename ook weer voor een hoger energieverbruik zorgt. Venderbos zelf zegt waarschijnlijk minimaal 5 kilogram aan te komen. Voor een gezond gewicht is de balans tussen energie-inname (door koolhydraten, vetten en eiwitten) en energieverbruik (lichamelijke activiteit) essentieel. Een enorm overschot aan energie (ongeacht de bron) gaat altijd gepaard met negatieve effecten op de gezondheid. Daarnaast zullen gezonde basisvoedingsmiddelen, zoals groente, fruit en volkorenproducten, die voor de inname van essentiële vitamines, mineralen en voedingsvezel zorgen, niet of te weinig worden gegeten, wat nog een extra negatief effect op de gezondheid zal hebben. Andere te verwachten gezondheidseffecten zijn diarree en misselijkheid. Daarnaast is zeer frequent eten en drinken (> 7 keer per dag) niet goed voor het gebit en kan op de langere termijn zorgen voor een hoger risico op tandcariës.
Niet suiker-specifiek
De uitkomst van dit experiment (snelle gewichtstoename) is niet specifiek voor suiker en zoetigheden. Zou je dit experiment uitvoeren met vetrijke snacks (kaas, worst, etc.) of zetmeel (pasta, rijst, quinoa, etc.) met hetzelfde overschot aan energie, dan kun je overeenkomstige gevolgen voor de gezondheid verwachten. De risico’s die Venderbos zelf noemt in het AD-artikel, zoals hoge bloeddruk en diabetes, zijn met name het gevolg van overgewicht. Mensen met overgewicht hebben een hoger risico op het ontwikkelen van diabetes type 2, hoog cholesterolgehalte en een hoge bloeddruk.
Haalbaarheid
We vragen wij ons dan ook af af hoe haalbaar dit experiment is. Eén kilo suiker (extra) per dag is heel veel (dit is gelijk aan 67 glazen frisdrank, of 238 spekkies). De gemiddelde Nederlandse consumptie van totaal suikers (dus alle suikers in de voeding samen: de van nature aanwezige suikers in groente, fruit en zuivelproducten als de toegevoegde suikers) is 122 gram per dag. Van deze 122 gram is iets meer dan de helft toegevoegd aan de voeding, namelijk 71 gram. Er is overigens geen verschil tussen van nature aanwezige en toegevoegde suikers. Het lichaam herkent ze niet als verschillend en verwerkt ze op dezelfde manier. Inname van 1000 gram suikers (van nature aanwezige en/of toegevoegde suikers) per dag is dus 8 keer zoveel suikers als de gemiddelde Nederlander inneemt, een onrealistische en onfysiologische hoeveelheid die door geen enkele Nederlander wordt geconsumeerd.
Standpunt Kenniscentrum suiker & voeding
Wij zijn van mening dat:
Suiker past in een gevarieerd voedingspatroon. Maar overconsumptie van suiker is niet goed. Dat geldt voor alle voedingsmiddelen, dus ook voor suiker. Overgewicht en obesitas moeten we met zijn allen terugdringen. Alle calorieën tellen daarbij mee, ook die van suiker. Er zijn volop producten met weinig of vrijwel geen calorieën te koop. De consument kiest zelf en moet daarvoor goede informatie krijgen op de verpakking, over de voedingswaarde, de hoeveelheid suikers en de calorieën. Kenniscentrum suiker & voeding is het expertisecentrum dat wordt gefinancierd door Suiker Unie. De professionals die bij het kenniscentrum werken, zijn betrokken bij diverse nationale en internationale overlegorganen en adviescolleges.
>> Meer informatie over suiker en overgewicht? Bekijk hier onze infokick.
Bent u diëtist, voedingskundige intermediair of beleidsmaker? Dan biedt de informatiemap van Kenniscentrum suiker & voeding u achtergrondgegevens zoals samenvattingen van wetenschappelijke literatuur, verschillende position papers en factsheets. Abonnees ontvangen enkele keren per jaar een update van (delen van) de inhoud.