Gezonde leefstijl

Gezond zijn is een belangrijke voorwaarde voor een prettig leven. Wat we van onze ouders in aanleg hebben meegekregen, is niet te beïnvloeden. Maar een gezonde leefstijl wel.

Gezond eten, niet roken en voldoende bewegen helpen om gezond te blijven. U vindt onder andere informatie over: voeding en bewegen

Feiten

  • Veel Nederlanders eten nog steeds te weinig groenten, fruit en noten (VCP 2012-2016).
  • Te hoge innames worden gezien voor vetten, verzadigde vetzuren en alcohol.
  • Gemiddeld is 30% van de calorieën afkomstig van het eten en drinken buiten de hoofdmaaltijden.
  • In 2018 rookte 22,4% van de Nederlanders van 18 jaar en ouder. Er rookten meer mannen (25,7%) dan vrouwen (19,2%) (CBS, 2018).
  • In 2018 voldeed 47,1% van de Nederlanders van 18 jaar en ouder aan de Beweegrichtlijnen van de Gezondheidsraad.

Vraag en antwoord

Gezonde leefstijl
10
/thema-s/10-gezonde-leefstijl2

Wat wordt er in Nederland gedaan om een gezonde leefstijl te bevorderen?

Om een gezonde leefstijl te bevorderen wordt onder andere voorlichting gegeven (zoals 'eet elke dag 2 stuks fruit en 200 g groenten', 'stoppen met roken heeft onmiddellijk een gunstig effect op de gezondheid' en 'voldoende bewegen bevordert de kwaliteit van leven') en worden wetten en regelgeving aangepast (zoals voedingsinformatie op de verpakking en het niet roken in openbare gebouwen). Het beleid van de overheid is er op gericht om de consument te verleiden tot een gezonde keuze: de gezonde keuze moet de gemakkelijke keuze worden.

lees verder »

Achtergrondinformatie: voeding

Onderdeel van het beleid gericht op een gezonde leefstijl is het bevorderen van een voedingspatroon dat voldoet aan de Richtlijnen goede voeding. Dat bestaat uit het bereiken en behouden van een normaal lichaamsgewicht, verlagen van de inname van verzadigd vet, transvetzuren en zout, verhogen van de inname van groenten en fruit, (vette) vis en vezels, voorkomen van overmatig alcoholgebruik, tandcariës/tanderosie (Gezondheidsraad 2006).

Achtergrondinformatie: roken

In 2010 was roken de oorzaak voor ruim 19.000 sterfgevallen in Nederland, (longkanker, COPD en kanker in het hoofdhalsgebied). Roken is ook een risicofactor voor andere aandoeningen zoals hart- en vaatziekten. Ook bij mensen die in een omgeving verkeren waar wordt gerookt (passief roken) hebben een grotere kans op onder meer longkanker en hart- en vaatziekten. In 2018 rookte 22,4% van de Nederlanders van 18 jaar en ouder. Stoppen met roken heeft onmiddellijk effect. De conditie verbetert en op langere termijn neemt de kans op een hartinfarct (en op den duur ook het risico op longkanker) af.

Lees de details in:

www.stivoro.nl (Stichting Volksgezondheid en Roken)

Achtergrondinformatie: bewegen

Voldoende bewegen bevordert de gezondheid en de kwaliteit van leven. Regelmatig matig intensief bewegen (zoals fietsen, stevig wandelen) verlaagt het risico op coronaire hartziekten, diabetes, beroerte, botontkalking, dikke darmkanker en borstkanker. Intensief bewegen (zoals hardlopen, voetballen, tennis) is bovendien goed voor de conditie van hart en longen. Dat wordt de cardiorespiratoire fitheid genoemd. Om gezond te blijven is het nodig tenminste vijf dagen per week 30 minuten matig intensief (dat wil zeggen een iets hogere hartslag en ademhaling) te bewegen. Dat is de Nederlandse Norm Gezond Bewegen. Voor kinderen, jongeren en mensen met overgewicht ligt de norm hoger: tenminste 60 minuten per dag. De 30 of 60 minuten hoeven niet in één keer te worden gehaald, het kan ook in blokjes van minimaal 10 minuten.

Lees de details in:

Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen: www.nisb.nl

Recente cijfers over bewegen: statline.cbs.nl/statweb/

Is het waar dat een ongezond voedingspatroon leidt tot aanzienlijk gezondheidsverlies?

Een ongezonde manier van eten is een belangrijke risicofactor voor onder andere hart- en vaatziekten, kanker, osteoporose en diabetes mellitus type 2. Een ongunstig voedingspatroon en overgewicht leiden elk afzonderlijk tot 40.000 nieuwe gevallen van de eerder genoemde voedingsgerelateerde ziekten. Het totale gezondheidsverlies door verkeerd en te veel eten is vrijwel gelijk aan het gezondheidsverlies door roken (Van Kreijl et al 2004).

Achtergrondinformatie

Als de gehele Nederlandse bevolking gaat voldoen aan de Richtlijnen goede voeding sterven er de komende 20 jaar naar schatting 140.000 mensen minder dan bij het gelijk blijven van de huidige situatie. Deze gezondheidswinst is theoretisch berekend met hulp van een model waarin de effecten van 5 voedingsfactoren (fruit, groenten, vis, verzadigd vet en transvetzuren) op hart- en vaatziekten, kanker en diabetes type 2 zijn berekend (Buchner et al 2007).

Lees de details in:

2004 Kreijl CF van, Knaap AGAC, Busch MCM, Havelaar AH, Kramers PGN, Kromhout D, Leeuwen FXR van (eds), et al. Ons eten gemeten. Gezonde voeding en veilig voedsel in Nederland. RIVM-rapport nr. 270555007. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, 2004

Buchner FL, Hoekstra J, Berg SW van den, Wieleman F, Rossum CTM van.Kwantificeren van de gezondheidseffecten van voeding. Bilthoven: RIVM, 2007

lees verder »

Wat is de relatie tussen voeding en gezondheid?

Met een goed samengestelde voeding valt veel gezondheidswinst te behalen. De Richtlijnen goede voeding geven de criteria voor de samenstelling van een gezonde voeding. In combinatie met voldoende lichamelijke activiteit, een matig gebruik van alcohol en niet roken vermindert de kans op het ontstaan van chronische ziekten (Gezondheidsraad 2015).

Achtergrondinformatie

Voeding levert energie, bouwstoffen en regulerende stoffen, samen voedingstoffen of nutriënten genoemd. Voedingstoffen zijn nodig om nieuwe weefsels en cellen te kunnen vormen, of hun structuur en functie te onderhouden. Er zijn zogenaamde macronutriënten (eiwitten, vetten en koolhydraten) en micronutriënten (vitamines, mineralen en sporenelementen). Naast deze voedingsstoffen bevat voeding ook niet verteerbare voedingsvezels (Van Kreijl et al 2004). De Richtlijnen goede voeding zijn bedoeld om de overheid te steunen bij het ontwikkelen van beleid. Voor de dagelijkse praktijk is het nodig dat de richtlijnen worden vertaald in aanbevolen hoeveelheden van voedingsmiddelen. Dit is de schijf van vijf van het Voedingscentrum.

De Richtlijnen goede voeding 2015: zorg voor een gevarieerde voeding; gebruik dagelijks ruim groente, fruit en volkoren graanproducten; eet regelmatig (vette) vis, gebruik zo weinig mogelijk producten met een hoog gehalte aan verzadigde vetzuren en enkelvoudig trans-onverzadigde vetzuren; beperk het frequent gebruik van voedingsmiddelen en dranken met gemakkelijk vergistbare suikers en dranken met een hoog gehalte aan voedingszuren; beperk de inname van keukenzout; zorg dagelijks voor voldoende lichaamsbeweging; wees matig bij het gebruik van alcohol.

Lees de details in:

2004 Kreijl CF van, Knaap AGAC, Busch MCM, Havelaar AH, Kramers PGN, Kromhout D, Leeuwen FXR van (eds), et al. Ons eten gemeten. Gezonde voeding en veilig voedsel in Nederland. RIVM-rapport nr. 270555007. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, 2004

Buchner FL, Hoekstra J, Berg SW van den, Wieleman F, Rossum CTM van.Kwantificeren van de gezondheidseffecten van voeding. Bilthoven: RIVM, 2007

www.gezondheidsraad.nl/nl/adviezen/gezonde-voeding/richtlijnen-goede-voeding-201515

www.voedingscentrum.nl/schijf-van-vijf

lees verder »

Is het waar dat het grootste gezondheidsverlies ontstaat door te lage inname van fruit en vis?

Ongezond eten heeft gevolgen voor de gezondheid. Het grootste verlies treedt op doordat de inname van vis en van fruit niet voldoet aan de aanbevelingen. Dit blijkt uit onderzoek waarin de gezondheidseffecten van groenten en fruit (met onder andere veel voedingsvezel), transvetzuren, verzadigde vetzuren en vis zijn vergeleken (Buchner et al 2007).

Achtergrondinformatie

De ziektelast is de hoeveelheid gezondheidsverlies in een populatie die wordt veroorzaakt door ziekten. Door het gezondheidsverlies uit te drukken in DALY's (Disability-Adjusted Life-Years) - een maat die de effecten op ziekte en sterfte bij elkaar voegt - is het mogelijk om een onderlinge vergelijking tussen voedingsfactoren te maken. Te weinig fruit is dan verantwoordelijk voor 2,4% van het totale gezondheidsverlies in Nederland, te weinig vis voor 2,3%. Ter vergelijking: overgewicht draagt voor 9,7% bij aan de totale ongezondheid en roken voor 13,0% (Verschuren et al 2004).

Lees de details in:

Buchner FL, Hoekstra J, Berg SW van den, Wieleman F, Rossum CTM van.Kwantificeren van de gezondheidseffecten van voeding. Bilthoven: RIVM, 2007

Verschuren WMM, Hoogenveen RT, Kramers PGN, Kromhout D, Ocké MC. Te behalen gezondheidswinst door verbeteringen in de voeding. In: Ons eten gemeten. Gezonde voeding en veilig voedsel in Nederland. RIVM-rapport nr. 270555007. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, 2004

lees verder »

Op welke manier passen koolhydraten in de basis van onze voeding?

Koolhydraten vormen de basis van onze voeding als we een gevarieerde keuze maken uit diverse groepen voedingsmiddelen. Het is belangrijk dat gebruik (voeding) en verbruik (bewegen) in balans zijn. Elk voedingsmiddel kan een rol spelen bij een uitgebalanceerde voeding, ook suiker. Suiker levert een positieve bijdrage aan smaak, geur, kleur of structuur van voedingsmiddelen.

Achtergrondinformatie

De Richtlijnen goede voeding van de Gezondheidsraad zijn door het Voedingscentrum vertaald in de Richtlijnen schijf van vijf. De schijf van vijf maakt inzichtelijk wat een gezond voedingspatroon is, gespecificeerd per doelgroep en praktisch toepasbaar voor zowel consumenten als professionals. De Schijf van Vijf laat in vijf vakken een optimale combinatie zien van productgroepen die een gunstig effect hebben op de gezondheid en die gezamenlijk voorzien in de voedingsstoffenbehoefte. Het gaat hier om de vakken 1) groente en fruit, 2) smeer- en bereidingsvetten, 3) zuivel, noten, vis, peulvruchten, vlees en ei, 4) brood, graanproducten en aardappelen en 5) dranken.

lees verder »

Zorgt een hogere inname van suikers er voor dat de kwaliteit van de voeding vermindert?

Uit een review van diverse studies naar de relatie tussen de consumptie van toegevoegde suikers en de inname van microvoedingsstoffen blijkt niet dat een hogere inname van suikers de kwaliteit van de voeding nadelig beïnvloedt (Rennie et al 2007). De auteurs concluderen dat de hypothese dat het gebruik van suiker als het ware zou leiden tot het 'verdunnen van de inname van voedingsstoffen' waarschijnlijk een oversimplificatie is van een ingewikkeld onderwerp.

Achtergrondinformatie

Suiker is één van de koolhydraten en die hebben we elke dag nodig als energiebron. Voor onze hersenen zijn koolhydraten zelfs de essentiële energiebron. De deskundigen uit de commissie van de Gezondheidsraad maken bij hun aanbevelingen geen onderscheid tussen de verschillende soorten koolhydraten. Als inname (voeding) en gebruik (bewegen) maar in balans zijn (gezond gewicht) en de voeding alle voedingsstoffen bevat die het lichaam nodig heeft. Wie een voeding kiest met naar verhouding weinig calorieën (bijvoorbeeld om te proberen een gezond gewicht te realiseren) moet wel zorgen dat producten met een hoge voedingsstoffendichtheid, voldoende voedingsvezel en een lage energiedichtheid worden gekozen. Uit een review van diverse studies naar de relatie tussen consumptie van toegevoegde suikers en inname van microvoedingsstoffen blijkt niet dat een hogere inname van suikers de kwaliteit van de voeding nadelig beïnvloedt (Rennie et al 2007). De auteurs concluderen dat de hypothese van 'verdunnen van voedingsstoffeninname door suikergebruik' waarschijnlijk een oversimplificatie is van een ingewikkeld onderwerp. Er zijn diverse factoren die onze voedselconsumptie beïnvloeden. In ieder geval is duidelijk dat een afname in het gebruik van toegevoegde suikers beslist niet hoeft te leiden tot een verbeterde inname van microvoedingsstoffen (Ruxton et al 2010). Uit de data van de Nederlandse voedselconsumptiepeiling (1997/1998) blijkt dat zowel bij mannen als bij vrouwen een hoeveelheid toegevoegde suikers in de range van 5-20 energieprocent, geen duidelijke negatieve invloed heeft op het wel of niet voldoen aan de norm voor microvoedingsstoffen. Het merendeel van de Nederlanders (85% van de mannen en 88% van de vrouwen) gebruikt een voeding met een (aanzienlijk) lagere hoeveelheid toegevoegde suikers dan 20 energieprocent (TNO 2006).

Lees de details in:

Rennie K.L, Livingstone M.B. Associations between dietary added sugar intake and micronutriënt intake: a systematic review. Br J Nutr 2007 97 832-841

Ruxton C. H., Gardner, E. J. & McNulty, H. M. (2010) Is sugar consumption detrimental to health? A review of the evidence 1995-2006. Crit Rev Food Sci Nutr, 50, 1-19

Hulshof KFAM, Balder HF, ter Doest D. Suiker in de voeding. TNO Rapport V6834. Zeist 2006

lees verder »

Afdrukken

Klik op de plaatjes om de documenten te downloaden

Position paper: Suiker in een gezonde leefstijl 2014

Suiker in een gezonde leefstijl 2014

 

Position paper: De gezonde keuze maken - augustus 2009

pp gezondekeuze 2009


Interview met Elly Kaldenberg, Diëtist.

'Je hebt nooit één slecht voedingsmiddel, je hebt een slecht voedingspatroon'.

De rol van suiker

  • Suiker is één van de koolhydraten en die hebben we elke dag nodig als energiebron.
  • Het is belangrijk dat gebruik (voeding) en verbruik (bewegen) in balans zijn.
  • Elk voedingsmiddel kan een rol spelen bij een uitgebalanceerde voeding, ook suiker.
  • Suiker levert een positieve bijdrage aan smaak, geur, kleur en structuur van voedingsmiddelen.
  • De Gezondheidsraad schrijft in de Richtlijnen goede voeding (2015) dat er voor mensen met een gezond gewicht geen maximum hoeveelheid suikers geldt. Het advies is wel maximaal zeven keer per dag te eten of te drinken.