logo KSV groot transparant

 Onderzoek         Contact  FAQ

Welke verschillende wetenschappelijke onderzoeken zijn er?

Meta-analyses en systematische reviews

hiërarchie van wetenschappelijk bewijs 1

Eén onderzoek kan op zichzelf geen verband tussen voeding en gezondheid bewijzen, voor een algemene uitspraak zijn meerdere onderzoeken nodig. Bij een meta-analyse en een systematische review worden meerdere vergelijkbare onderzoeken samen bekeken en in het geval van een meta-analyses geanalyseerd. Wanneer je de resultaten van meerdere studies bij elkaar neemt, wordt de bewijskracht van de gevonden resultaten groter. Bij een meta-analyse is het belangrijk dat de verschillende onderzoeken goed met elkaar vergeleken worden. Dit betekent dat hoe het onderzoek is uitgevoerd (de methode) en naar welke groep mensen gekeken is (de populatie), hetzelfde moet zijn. Wanneer de beschikbare onderzoeken te veel van elkaar verschillen, kan er geen statische analyse gedaan worden tussen de onderzoeken. Dan kan er voor een systematische review worden gekozen. Hierbij leg je de verschillende onderzoeken naast elkaar, maar gebruik je geen statische analyse.

Randomisatie en dubbelblind onderzoek

Gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek en dubbelblind onderzoek zijn een vorm van experimenteel onderzoek. Bij experimenteel onderzoek veranderen de onderzoekers één aspect tussen de deelnemers en houden ze alle andere aspecten zoveel mogelijk hetzelfde. Een voorbeeld hiervan bij voedingsonderzoek is dat je één groep deelnemers een voedingssupplement geeft en de andere groep niet (zij krijgen een placebo supplement). Het totale voedingspatroon houd je tussen alle deelnemers zoveel mogelijk hetzelfde. Het is het beste om de deelnemers willekeurig in één van de groepen in te delen (randomisatie). Om te zorgen dat de resultaten niet beïnvloed worden, is het beste om het onderzoek dubbelblind uit te voeren. Dit houdt in dat de deelnemers én de onderzoekers niet weten wie in welke groep is ingedeeld.

Cohortonderzoek

Een cohort is een groep individuen met een gemeenschappelijk kenmerk. Cohortonderzoek is observationeel onderzoek. Bij observationeel onderzoek wordt er niets beïnvloed, maar worden de deelnemers alleen geobserveerd. Bij cohortonderzoek volgen onderzoekers een grote groep mensen gedurende een bepaalde periode en bekijken ze hoe een bepaald aspect verandert over de tijd. De deelnemers worden naar verschillende aspecten van hun leven gevraagd, bijvoorbeeld hun voedingspatroon, lichamelijke activiteit en of ze wel of niet roken. Hiermee willen de onderzoekers verbanden vinden tussen bepaalde factoren. Dit soort onderzoek is minder sterk dan experimenteel onderzoek, omdat er andere factoren mee kunnen spelen waar de onderzoekers niet naar gevraagd of gekeken hebben. Daarnaast is een oorzaak-gevolg relatie niet vast te stellen.

Case-control onderzoek

Bij case-control onderzoek kijken onderzoekers naar het verleden van mensen. Ze bekijken bijvoorbeeld het verleden van een groep mensen die een ziekte hebben gekregen; wat aten ze, hoe lichamelijk actief waren ze, etc. En ze bekijken een vergelijkbare groep mensen die de ziekte niet gekregen heeft. Hiermee proberen ze verbanden te vinden tussen bepaalde factoren. Bij dit type onderzoek heb je last van “recall-bias”. Recall-bias zijn fouten die kunnen ontstaan, doordat deelnemers niet meer precies kunnen achterhalen wat ze in het verleden gedaan hebben. Het kan erg lastig zijn om te herinneren wat je precies allemaal gegeten hebt in het verleden.

Cross-sectioneel onderzoek

Bij een cross-sectioneel onderzoek wordt er data verzameld van een groep mensen op één moment in de tijd. Een voorbeeld hiervan is het meten van de bloedglucosespiegels van mensen die wel een koolhydraatarm voedingspatroon volgen tegenover mensen die dat niet doen.

Onderzoek met dieren en in vitro onderzoek

Gevonden resultaten bij dieren gelden niet zomaar voor mensen. Dit werd recentelijk nog aangetoond in een wetenschappelijk onderzoek1. Dierenonderzoek is een goede eerste stap, maar resultaten van dergelijk onderzoek kan niet leiden tot conclusies bij mensen. Het kan wel een opstap zijn tot verder onderzoek. Ook de gevonden resultaten van een in vitro onderzoek gelden niet zomaar voor mensen. In vitro betekent ‘in glas’. Het is onderzoek die buiten het lichaam van de mens wordt uitgevoerd, bijvoorbeeld in een reageerbuis. Dit soort onderzoek is belangrijk voor toxicologisch onderzoek, waarbij giftige stoffen worden onderzocht, want dit is gevaarlijk om op mensen te testen.

[1] Leenaars CH, Kouwenaar C, Stafleu FR, Bleich A, Ritskes-Hoitinga M, De Vries RB, et al. Animal to human translation: a systematic scoping review of reported concordance rates. Journal of translational medicine. 2019;17(1):1-22.

Case-report

Bij een case-report wordt er naar één specifiek persoon gekeken, naar bijvoorbeeld het verloop van zijn ziekte. Dit soort onderzoek heeft de laagste bewijslast van alle soort onderzoeken in mensen. Het kan wel handig zijn wanneer het om een zeer zeldzame ziekte gaat.

Bron piramide:

Murad, M. H., Asi, N., Alsawas, M., & Alahdab, F. (2016). New evidence pyramid. BMJ Evidence-Based Medicine, 21(4), 125-127.

Bron:

Whitney, E., & Rolfes, S. R. (2018). Understanding nutrition. Cengage Learning.

 

Informatiemap nu digitaal beschikbaar!

informatiemapBent u diëtist, voedingskundige intermediair of beleidsmaker? Dan biedt de informatiemap van Kenniscentrum suiker & voeding u achtergrondgegevens zoals samenvattingen van wetenschappelijke literatuur, verschillende position papers en factsheets. Abonnees ontvangen enkele keren per jaar digitale updates van (delen van) de inhoud. Bekijk de complete informatiemap op www.suikerwetenschap.nl

 

Abonneer op updates

deel deze pagina