logo kenniscentrumsuikerenvoeding 50jaar website

 Onderzoek         Contact  FAQ

RAMBAM onderzoekt of onderzoeksuitslagen te koop zijn

Donderdag 24 januari zendt RAMBAM een programma uit met als onderwerp MARKTONDERZOEK. 'Rambam onderzoekt of onderzoeksuitslagen te koop zijn'. Voor deze uitzending hebben mensen van Rambam stiekem opnames gemaakt tijdens onze nascholing in Utrecht op 27 november jongstleden (Koolhydraten en gewicht. Wat adviseer jij de cliënt.)

Wij zijn verbolgen over de werkwijze van de programmamakers en plaatsen daarom onze reactie op de website. 

Reactie Maastricht University

27 maart 2019

1280px Maastricht University logo 2017 new version.svgInzage beeldmateriaal Rambam: overduidelijk geen reden te twijfelen aan de integriteit van UM-hoogleraren in Rambam uitzending

Rob Markus, bijzonder hoogleraar Neuropsychologie en Fred Brouns, bijzonder hoogleraar Innovatie van gezonde voeding, werden donderdag 24 januari jl. geciteerd in een aflevering van het televisieprogramma Rambam dat als centrale vraag had: ‘Is wetenschappelijk onderzoek te koop? ’ In de context van deze aflevering zijn uitspraken van de twee wetenschappers van de UM door sommigen geïnterpreteerd als zouden Markus en Brouns omkoopbaar zijn.

Op basis van een paar citaten werd een beeld gecreëerd waarin aan de integriteit van Markus en Brouns getwijfeld kon worden. Daarom heeft de UM Rambam verzocht het ruwe beeldmateriaal te mogen inzien.

Een delegatie onder leiding van Prof. Dr. André Knottnerus (emeritus-hoogleraar huisartsgeneeskunde, voormalig voorzitter Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid en voormalig voorzitter van de Gezondheidsraad) heeft het ruwe beeldmateriaal gezien. Op basis hiervan concludeert Knottnerus dat er geen aanleiding is om te twijfelen aan de goede bedoelingen en de integriteit van beide UM-hoogleraren. Knottnerus: “. Naar aanleiding van vragen van Rambam over het beoogde kenniscentrum [inzake een fictieve energy drink] geeft Markus bij herhaling aan dat het essentieel is zich altijd te baseren op het volledige beeld, de internationale stand van de wetenschap, en op meta-analyse van alle relevante publicaties. Selectief brongebruik wijst hij bij herhaling af.” Knottnerus vult aan: “Ik vind het, gezien de loop der dingen, tragisch dat de programmamakers en de heimelijk gefilmde onderzoekers het juist eens lijken te zijn over de kern van de zaak: het belang van onafhankelijkheid in de uitvoering van onderzoek, het tegengaan van commerciële beïnvloeding van onderzoeksresultaten, en het voorkomen van selectief publiceren.”

De koppeling tussen bedrijfsleven en wetenschap is een gevoelig thema, zeker nu de wetenschap steeds vaker te maken heeft met derde geldstromen.   Zowel de wetenschap als het bedrijfsleven kunnen profijt hebben van een degelijke, objectieve en transparante samenwerking. Juist om deze belangenverstrengeling te voorkomen hanteert de UM de Nederlandse Gedragscode Wetenschappelijke Integriteit van de VSNU en de eigen UM gedragscode Integriteit (wetenschappelijke integriteit). Het College van Bestuur van de UM hecht zwaar aan deze codes.

Bron :

 https://www.maastrichtuniversity.nl/nl/nieuws/inzage-beeldmateriaal-rambam-overduidelijk-geen-reden-te-twijfelen-aan-de-integriteit-van-um

 

Reactie FNLI

logo fnli

Onderwerp | Reactief statement uitzending Rambam ‘’MARKTONDERZOEK: Rambam onderzoekt of onderzoeksresultaten te koop zijn.’’ Datum | 24 januari 2019  


Publiek-private samenwerking cruciaal voor wetenschappelijk onderzoek

Op 24 januari is een aflevering van het televisieprogramma Rambam verschenen, waarbij zowel marktonderzoek als het toegankelijk maken van wetenschappelijk onderzoek en de rol van het bedrijfsleven om dit financieel mede mogelijk aan de orde kwam. Een breed thema waar al langer en voortdurend over wordt gesproken in wetenschap, politiek, bedrijfsleven en maatschappij. Helaas gaan de makers van Rambam in hun werkwijze voorbij aan de kern.

Vele partijen hebben er belang bij dat er wetenschappelijk onderzoek plaatsvindt, zo ook het bedrijfsleven. Onder meer vanuit een maatschappelijke verantwoordelijkheid als het beschikken over kennis van het eigen product. En ook met het oog op innovatie: zowel nieuwe producten als het verbeteren van producten beginnen bij onderzoek. Wat betreft levensmiddelen geldt bovendien dat wetenschappelijk onderzoek feitelijke houvast biedt in de huidige wervelwinden van hypes rond voeding. Publiek en privaat belang gaan hier hand in hand.

Transparante samenwerkingen noodzakelijk Wetenschappelijk onderzoek vindt niet vanzelf plaats; daarvoor zijn middelen nodig. Bedrijven, maar ook andere belanghebbenden, zoals aan overheid gelieerde en maatschappelijke organisaties, dragen bij aan die middelen. Ook al kunnen belangen uiteenlopen, dit dient altijd met inachtneming van wetenschappelijke integriteit te gebeuren. Veel onderzoek vindt simpelweg niet plaats zonder dergelijke samenwerking. Wat daarbij voorop staat is transparantie in de breedste zin van het woord: van opdrachtgever tot vraagstelling.

Wetenschappers en betrokkenen hebben er eveneens belang bij dat wetenschappelijke kennis niet alleen bestaat, maar ook breed verspreid en gebruikt wordt en bij kan dragen aan een gebalanceerde afwegingen en berichtgeving. Ook dat kunnen wetenschappers, gezamenlijk met overheden, NGO’s en bedrijfsleven bevorderen, waarbij samenwerking altijd transparant benoemd moet worden.

Vertrouwen in wetenschappelijke integriteit Centraal in dit thema staat wetenschappelijke integriteit. Wetenschappers zien daar onderling, vanuit daarvoor bestemde organen (denk aan KNAW, NWO, VSNU) en op basis van criteria op toe. Het is ook goed dat dit van buiten kritisch wordt gevolgd. De fictieve casus van Rambam waarbij één onderzoeker aangeeft bij voorbaat bepaalde resultaten te kunnen garanderen lijkt wat dat betreft haaks te staan op het principe van wetenschappelijke integriteit. Echter, het op grond hiervan verder bij voorbaat in twijfel trekken van wetenschappelijke integriteit in het algemeen enkel om de reden dat er sprake is van publiek-private samenwerking doet geen recht aan de feitelijke situatie. De verder in het programma genoemde werkelijk bestaande voorbeelden met namen van opdrachtgevers erbij, laten zien dat er juist wel transparant en zorgvuldig te werk wordt gegaan.


Marktonderzoeken In dezelfde uitzending besteed Rambam aandacht aan marktonderzoeken. Hierbij gaat het niet zozeer om wetenschappelijk onderzoek naar bijvoorbeeld voedingsstoffen, als wel voornamelijk om onderzoek naar kennis, houding en gedrag van consumenten ten aanzien van een specifiek product of een categorie. Wanneer bedrijven of branches marktonderzoek doen, is daar niks geheimzinnigs aan. Waar een consument voorkeur aan geeft of wat hij zij prefereert helpt om aan de behoeftes van consumenten te voldoen en nieuwe producten te ontwikkelen. Uiteraard zoekt men daarbij naar interessante feitjes en weetjes over de consumenten van hun productgroep.

Meestal worden deze door daarin gespecialiseerde en gecertificeerde bureau’s verricht via consumentenpanels. Deze onderzoeken zijn vanzelfsprekend van geheel andere relevantie dan wetenschappelijke studies. Rambam plaatst het wat dat betreft ten onrechte in dezelfde hoek.

Dit neemt niet weg dat marktonderzoeksbureau’s ook een verantwoordelijkheid hebben. Ook hier is transparantie over opdrachtgever, -nemer en onderzoeksmethode van belang. Hoewel enkele geanonimiseerde voorbeelden in Rambam niet representatief hoeven te zijn voor alle marktonderzoeksbureau’s, ligt er een taak voor deze branche om elkaar kritisch te blijven aanspreken op werkwijzen.

Verder in gesprek over publiek-private financiering Als gezegd is al langer en voortdurend aandacht voor publiek-private financiering van wetenschappelijk onderzoek. FNLI juicht een open debat hierover toe en zal hieraan blijven bijdragen in dialoog met wetenschappers en alle andere betrokkenen.

 

Reactie Kenniscentrum suiker & voeding

logo KSV groot transparant

Graag willen wij u attenderen op de uitzending van het tv-programma Rambam van aanstaande donderdag 24 januari 2019 op NPO3.

Ene ‘Renee Goossens’ en ene ‘Juliette Groot’ meldden zich vorig jaar voor onze Nascholingsmiddag Koolhydraten en Gewicht op 27 november in Utrecht. Ze mailden beiden te werken voor het communicatiebureau ‘Priority Publishing’ uit Vught dat ook een kenniscentrum wilde opzetten. Tijdens het seminar hebben ze beelden opgenomen en aanwezigen uitgehoord. Vorige week kregen wij bericht van Maartje van der Sande van productiebedrijf CCCP. CCCP maakt in opdracht van BNNVARA het televisieprogramma Rambam. Daaruit bleek dat de twee dames verslaggevers waren voor Rambam en dat hun opnames in de uitzending komen. Ze hadden valse voornamen en adressen gebruikt en hun communicatiebureau bestaat niet. Met gelijkaardige valse voorwendsels werden bovendien meerdere leden van de Wetenschappelijke Raad van het Kenniscentrum telefonisch gecontacteerd met de duidelijke bedoeling om hen uit te horen en hun wetenschappelijke integriteit in twijfel te trekken.

Het programma wil “onthullen en aan de kaak stellen” dat wetenschappers hun kennis delen op een seminar dat werd georganiseerd door Kenniscentrum suiker & voeding, dat wordt gesteund door de suikersector.

Allereerst vinden wij deze praktijk van Rambam/CCCP/BNNVARA erg vervelend voor de ca. 80 gewichtsconsulenten die onze nascholingsdag bijwoonden. Die willen nascholing in een veilige leeromgeving waarin ze niet geconfronteerd worden met listen en bedriegers. De reporters hebben daar inbreuk op gemaakt. Dat spijt ons zeer en daarvoor bieden wij excuses aan. Wij zullen de directie van BNNVARA van ons ongenoegen laten blijken. Wij stappen echter niet naar de Ombudsman NPO, de Raad voor de Journalistiek of de rechter. We kregen het gevoel dat de programmamakers dat graag zouden willen. Extra publiciteit! Daar doen we dus niet aan mee.

Rambam heeft niet alleen de privacywet maar ook de journalistieke beroepscode geschonden die – in de zg. Code van Bordeaux – voorschrijft dat journalisten op faire wijze en met open vizier te werk gaan. Van een uitzonderingssituatie – als het belang van de openbaarmaking bedrog rechtvaardigt – was geen sprake.

Bedrog was niet nodig en er wordt niets ‘onthuld’. Iedereen kan in onze publicaties lezen wat wij zeggen over suiker en waar wij onze kennis op baseren.

Iedereen mag weten wat onze relatie is met de bedrijfssector en de wetenschap. Daar is geen undercoverjournalistiek voor nodig. Rambam wil louter effectbejag. Het is treurig dat BNNVARA dat nodig vindt voor dit programma.

Rambam vindt een relatie tussen wetenschap en suikersector verdacht. Dat zien we in voedseldebatten vaker. Als de feiten onweerlegbaar zijn gooit men het op de geloofwaardigheid van de bron. Ja, Kenniscentrum suiker & voeding wordt betaald door de suikersector. Ja, sprekers in het seminar kregen van het Kenniscentrum een vergoeding. Maar wat klopte er niet aan wat er verteld werd? Het seminar was geaccrediteerd bij de Beroepsvereniging voor Gewichtsconsulenten Nederland en de Nederlandse Vereniging van Praktijkondersteuners. Deelnemers kregen terecht studiepunten voor hun deelname eraan. Op de kennis die ze bij ons opdeden was niets aan te merken, hoezeer oneerlijke en tendentieuze journalisten ook hun best deden om dat anders voor te spiegelen.

 

Informatiemap nu digitaal beschikbaar!

informatiemapBent u diëtist, voedingskundige intermediair of beleidsmaker? Dan biedt de informatiemap van Kenniscentrum suiker & voeding u achtergrondgegevens zoals samenvattingen van wetenschappelijke literatuur, verschillende position papers en factsheets. Abonnees ontvangen enkele keren per jaar digitale updates van (delen van) de inhoud. Bekijk de complete informatiemap op www.suikerwetenschap.nl

 

Abonneer op updates

deel deze pagina