logo kenniscentrumsuikerenvoeding 50jaar website

 Onderzoek         Contact  FAQ

Food, Planet, Health

Op 17 januari 2019 verscheen het rapport ‘Healthy diets From Sustainable Food Systems - Food, Planet, Health’1 van de ‘EAT-Lancet Commission’, wat gaat over het gezond en duurzaam voeden van bijna 10 miljard mensen in 2050. Om over te gaan op gezonde voedingspatronen op weg naar 2050 zijn substantiële verschuivingen nodig, waaronder een reductie van meer dan 50% in de wereldwijde consumptie van rood vlees en suiker, aldus het rapport.

Suikers in een gezond voedingspatroon

In het rapport1 (pagina 10, Tabel 1) worden reikwijdtes weergegeven voor de inname van verschillende voedingsmiddelen om tot een gezond voedingspatroon te komen. Voor toegevoegde suikers stelt de commissie een inname van 0-31 gram per dag (120 kcal) als streefdoel voor een totale energie-inname van 2500 kcal per dag. Deze hoeveelheid is gebaseerd2 op richtlijnen van de American Heart Association3 en de conditionele richtlijn van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)4. Deze conditionele kwantitatieve richtlijn van de WHO is gebaseerd op een ‘zeer lage bewijslast’ en ter voorkoming van tandcariës. Een conditionele richtlijn houdt in dat er minder zekerheid is over de balans tussen positieve en negatieve gevolgen van het implementeren van een richtlijn. De sterke richtlijn van de WHO is om minder dan 10% van de energie-inname uit vrije suikers te halen. Deze richtlijn is ook gebaseerd op het voorkomen van tandcariës en komt neer op ~62 gram per dag bij een totale energie-inname van 2500 kcal.
De adviezen in het rapport van de ‘EAT-Lancet Commission’ richten zich op een optimale calorie-inname. Of suiker een specifiek dikmakend effect heeft, is uitvoerig onderzocht. Op grond van 12 onderzoeken concluderen Te Morenga et al.5 in hun meta-analyse: ‘The data suggest that the change in body fatness that occurs with modifying intake of sugars results from an alteration in energy balance rather than a physiological or metabolic consequence of monosaccharides or disaccharides.’ Suikers hebben dus geen specifiek dikmakend effect; gewichtsveranderingen komen door veranderingen in de energiebalans.

In Nederland adviseert de Gezondheidsraad om zo min mogelijk suikerhoudende dranken (frisdranken en vruchtensappen) te drinken, omdat calorieën in vloeibare vorm minder verzadigend werken en daarmee het risico op overmatige consumptie en overgewicht verhoogd wordt. Overgewicht verhoogt het risico op diabetes type 2. De Gezondheidsraad heeft echter geen maximum gesteld aan de inname van (toegevoegde) suikers6. De European Food Safety Authority zal in 2020 met een adviesrapport komen over de inname van suikers. In hun huidige rapport uit 20107 concluderen ze dat er onvoldoende bewijs is voor het stellen van een maximumgrens aan (toegevoegde) suikers.

Suiker in een duurzaam voedingspatroon

Een matige inname van suiker is niet ongezond. Een matige inname van suiker past bovendien goed in een duurzaam voedingspatroon. Dit wordt ook bevestigd in het rapport van de ‘EAT-Lancet Commission’ (zie Figuur 1): de milieu-impact van suiker is relatief laag.

figuur4 EAT lancet

Figuur 1. Milieu-impact per voedingsmiddelengroep, weergegeven per portie. Lijnen geven de gemiddelde impact weer met de spreiding.

Drewnowski en collega’s8 vergeleken de totale uitstoot van broeikasgassen van verschillende groepen voedingsmiddelen (in totaal 483 voedingsmiddelen verdeeld over 5 categorieën). Hiervoor werden de voedingsmiddelen op twee manieren vergeleken: de uitstoot van broeikasgassen per 100 gram en per 100 kilocalorieën (zie Figuur 2).

 

figuur1a1b eatlancet

Figuur 2. Gemiddelde ‘greenhouse gas emission’ (GHGE) voor voedingsmiddelengroepen per bron van GHGE. GHGE waarden zijn uitgedrukt per 100 gram (A) en 100 kilocalorieën (B). De referentiegroep voor vergelijkingen was de categorie ‘granen en andere voedingsmiddelen’.

De groep zoete producten (inclusief frisdranken) had de laagste uitstoot van broeikasgassen per 100 kilocalorieën en kwam op de tweede plaats bij de vergelijking per 100 gram. Het is evenwel zo dat voedingsmiddelen die geassocieerd waren met een lage uitstoot van broeikasgassen ook een relatief lage nutriëntwaarde hebben. Daarom dient er ook naar de nutriëntdichtheid van voedingsmiddelen gekeken te worden, bijvoorbeeld door de nutriëntdichtheid te relateren aan energiedichtheid. Tot dusver is er echter nog geen consensus wat de meest geschikte functionele eenheid is om voedingsmiddelen te rangschikken op het gebied van duurzaamheid.
Een gezond en duurzaam voedingspatroon bestaat uit voornamelijk plantaardige basisvoedingsmiddelen zoals volkoren graanproducten, groente, fruit en peulvruchten. Daarin is ook beperkt ruimte voor niet-basis voedingsmiddelen. Gezien de relatief lage uitstoot van broeikasgassen voor de productie van suiker en zoetwaren is een voedingspatroon matig/laag in toegevoegde suikers waarschijnlijk duurzamer dan een voedingspatroon dat een zeer laag aandeel of helemaal geen toegevoegde suikers bevat. Dit omdat calorieën uit suiker dan vervangen worden voor calorieën uit minder duurzame energieleveranciers.

Bronnen:
1. Summary Report of the EAT-Lancet Commission. Healthy Diets from Sustainable Food Systems - Food Planet Health. (2019).

2. Willett, W. et al. Food in the Anthropocene: the EAT–Lancet Commission on healthy diets from sustainable food systems. Lancet 6736, 3–49 (2019).

3. Johnson, R. K. et al. Dietary sugars intake and cardiovascular health a scientific statement from the american heart association. Circulation 120, 1011–1020 (2009). 

4. WHO. Guideline: Sugars intake for adults and children. (2015).

5. Te Morenga, L., Mallard, S. & Mann, J. Dietary sugars and body weight: systematic review and meta-analyses of randomised controlled trials and cohort studies. BMJ 15, 346:e7492 (2012).

6. Gezondheidsraad. Richtlijnen goede voeding. (2015).

7. EFSA Panel on Dietetic Products Nutrition and Allergies (NDA). Scientific Opinion on Dietary Reference Values for carbohydrates and dietary fibre. (2010).

8. Drewnowski, A. et al. Online supplemental material: Energy and nutrient density of foods in relation to their carbon footprint. Am. J. Clin. Nutr. 184–191 (2015). doi:10.3945/ajcn.114.092486

9. Wageningenworld. De suikerbiet kan meer. Available at: http://edepot.wur.nl/357823.

10. Smit, A. B. & Janssens, S. R. M. Reststromen suikerketen. Wageningen University (2016).

Suikerbieten als bron van plantaardig eiwit, groene energie en bioplastics

In Nederland groeien suikerbieten goed, er is geen ander gewas dat hier groeit met een hogere opbrengst per hectare aan droge stof 9. De suikerbiet is niet alleen een erg efficiënt gewas als het aankomt op de hoeveelheid kilocalorieën/suikers, het biedt bovendien meerdere mogelijkheden op duurzaamheidsgebied10. Zo wordt bietenpulp als veevoer gebruikt. Veevoer komt anders vaak uit Zuid-Amerika en de productie ervan draagt daar bij aan ontbossing. Bietenresten worden gebruikt om groen gas op te wekken (dit speelt in op de energietransitie) en er kunnen bioplastics gemaakt worden uit de suiker(biet). In de nabije toekomst zal ook eiwit uit suikerbietenloof gewonnen worden, wat goed inspeelt op de verschuiving naar meer plantaardige en minder dierlijke eiwitten.

Nieuwsbrief: suiker in perspectief

sip43-2

Hier de tweede editie van nummer 43 van ‘Suiker in perspectief’. Nieuw in dit nummer de resultaten van de lang verwachte vijfde Voedselconsumptiepeiling (2012-2016). Het opvallendste resultaat: Nederlanders eten iets gezonder. Maar hoe zit het met de consumptie van koolhydraten en suikers? Zijn we er meer of minder van gaan eten? Lees het antwoord op deze vragen in deze tweede editie! En verder nieuw in dit nummer zijn de reacties van drie diëtisten op de resultaten van de Voedselconsumptiepeiling en de publicatie van het Nationaal Preventieakkoord, dat staatsecretaris Paul Blokhuis op vrijdag 23 november ondertekende. Veel leesplezier.

Nieuwe Infokicks: informatieve filmpjes over suiker

Maakt suiker nu dik of niet? Is suiker verslavend? En waarom zit er eigenlijk suiker in voedingsmiddelen? Om uitleg en antwoord te geven op dergelijke vragen heeft Kenniscentrum suiker & voeding in samenwerking met wetenschappers op dit gebied een vijftal informatieve filmpjes gemaakt.

Bekijk alle infokicks

Informatiemap

informatiemapBent u diëtist, voedingskundige intermediair of beleidsmaker? Dan biedt de informatiemap van Kenniscentrum suiker & voeding u achtergrondgegevens zoals samenvattingen van wetenschappelijke literatuur, verschillende position papers en factsheets. Abonnees ontvangen enkele keren per jaar een update van (delen van) de inhoud.

Vraag gratis aan

deel deze pagina