logo KSV groot transparant

 Onderzoek         Contact  FAQ

fysiekeinspanningAchtergrondartikel door promovendus Drs. J.W.M. (Jan-Willem) van Dijk en prof.dr. L.J.C. (Luc) van Loon, Department of Human Movement Sciences, NUTRIM School for Nutrition, Toxicology and Metabolism, Maastricht University Medical Centre+ (UMC+).

fysiekeinspanningAchtergrondartikel door promovendus Drs. J.W.M. (Jan-Willem) van Dijk en prof.dr. L.J.C. (Luc) van Loon, Department of Human Movement Sciences, NUTRIM School for Nutrition, Toxicology and Metabolism, Maastricht University Medical Centre+ (UMC+). Uit onderzoek in het Maastricht Universitair Medisch Centrum is duidelijk geworden dat lichamelijke inspanning, naast medicatie en voeding, één van de belangrijkste elementen in een succesvolle behandeling van type 2 diabetes is. In dit achtergrondartikel wordt uitgelegd hoe dit in zijn werk gaat.

Hyperglycemie: een groot probleem bij type 2 diabetes

Een sterk verhoogde bloedsuikerspiegel na een maaltijd, ook wel postprandiale hyperglycemie genoemd, is een belangrijke risicofactor voor het ontstaan van cardiovasculaire aandoeningen [1]. Vooral type 2 diabetes patiënten hebben te kampen met deze postprandiale hyperglycemie. De aanwezigheid van postprandiale hyperglycemie gedurende de dag is zelfs schrikbarend hoog bij mensen met type 2 diabetes. Tot deze conclusie kwamen we na een recent onderzoek, waarbij we met gebruik van draagbare, continue bloedglucosemonitoren de bloedglucoseprofielen onderzochten van type 2 diabetespatiënten en gezonde vrijwilligers met eenzelfde leeftijd en BMI (zie afbeelding 1). Terwijl postprandiale hyperglycemie (bloedglucose >10 mmol/L) nauwelijks aanwezig was bij de gezonde mensen, bleken de type 2 diabetespatiënten die deelnamen aan ons onderzoek gemiddeld 38% van de dag hyperglycemische bloedglucoseconcentraties te vertonen, wat neerkomt op meer dan 9 uur per dag. Dit terwijl de diabetespatiënten gewoon hun bloedglucoseverlagende medicatie gebruikten en onder behandeling waren bij een huisarts of specialist. Uit het onderzoek kunnen we concluderen dat de prevalentie van hyperglycemie onacceptabel hoog is bij de doorsnee type 2 diabetespatiënt. Kortom, bloedglucose verlagende medicatie biedt in de praktijk onvoldoende bescherming tegen hyperglycemie, en additionele interventies zijn dus noodzakelijk.

Lichamelijke inspanning en hyperglycemie

Naast medicatie en voeding is lichamelijke inspanning één van de belangrijkste elementen in een succesvolle behandeling van type 2 diabetes [2]. Recentelijk toonden wij aan dat de hoeveelheid dagelijkse hyperglycemie met maar liefst 30-40% verlaagd kan worden door dagelijks slechts 45 min intensief in te spannen [3, 4]. Het effect van een dergelijke inspanning kan tot maximaal 2 opeenvolgende dagen effect hebben [5]. Regelmatige inspanning is dus wel een vereiste om ook op de lange termijn een positief gezondheidseffect te bewerkstelligen.

Duurtraining versus krachttraining

In het verleden hebben wij al laten zien dat duurtraining een uitstekend trainingsmiddel is om de prevalentie van hyperglycemie sterk te verlagen [3, 4]. Tot op heden is het echter nog onbekend of krachttraining dezelfde positieve effecten heeft op de dagelijkse bloedglucose homeostase. Om deze reden onderwierpen wij een groep type 2 diabetespatiënten tijdens 3 verschillende testperioden aan een enkele sessie duurinspanning, krachtinspanning of geen inspanning (rust). Vervolgens vergeleken wij het effect van beide trainingsvormen op het continue gemeten glucoseprofiel. Beide vormen van inspanning bleken in staat om de prevalentie van hyperglycemie gedurende de daaropvolgende 24 uur met ruim 30% te verlagen (zie afbeelding 2). Duurtraining en krachttraining bleken dus even effectief om de bloedsuikerspiegel gedurende de dag aanzienlijk te verlagen.

In een trainingsprogramma voor type 2 diabetes patiënten kan duurtraining dus uitstekend worden gecombineerd met krachttraining. Een trainingsprogramma met alleen duurtraining is dus zeker geen 'must' om de glycemische controle te verbeteren. Dit is een waardevolle bevinding, omdat het relatief grote volume van duurtraining niet voor iedere patiënt haalbaar is. Type 2 diabetes patiënten hebben bijvoorbeeld vaak te kampen met spierzwakte, cardiovasculaire co-morbiditeiten en een verminderde inspanningstolerantie. In dit geval heeft een gebalanceerde combinatie van kracht- en duurtraining de voorkeur. Daarnaast bevordert de implementatie van verschillende vormen van inspanning de diversiteit van trainingsprogramma's voor diabetespatiënten. Dit komt op zijn beurt de compliance met het trainingsprogramma weer ten goede [5].

Afstemming

Naast kracht- en duurtraining zijn ook andere trainingskarakteristieken belangrijk om de beweegprogramma's beter af te stemmen op de individuele patiënt. Zo hebben we recentelijk laten zien dat licht tot matig intensieve inspanning zeker zo effectief kan zijn om de bloedglucose homeostase te verbeteren als de meer intensieve inspanning [4, 6]. Verder trachten we de komende jaren antwoorden te vinden op vragen als: "Is het beter om elke dag een klein beetje te bewegen of twee tot driemaal per week een langere inspanningssessie?" en "Wat is het beste moment van de dag om te bewegen, 's ochtends of 's avonds, en juist vòòr of ná een maaltijd?". Uiteindelijk zoeken we naar meer kennis om de positieve effecten van fysieke inspanning zo doelmatig mogelijk af te stemmen op de individuele patiënt, oftewel 'bewegen op recept'.

Referenties

  1. Ceriello A. Postprandial hyperglycemia and diabetes complications: is it time to treat? Diabetes. 2005; 54: 1-7
  2. ADA. Standards of medical care in diabetes--2010. Diabetes Care. 2010; 33 Suppl 1: S11-61
  3. Praet SF, Manders RJ, Lieverse AG, et al. Influence of acute exercise on hyperglycemia in insulin-treated type 2 diabetes. Med Sci Sports Exerc. 2006; 38: 2037-2044
  4. Manders RJ, Van Dijk JW, van Loon LJ. Low-intensity exercise reduces the prevalence of hyperglycemia in type 2 diabetes. Med Sci Sports Exerc. 2010; 42: 219-225
  5. Praet SF, van Loon LJ. Optimizing the therapeutic benefits of exercise in Type 2 diabetes. J Appl Physiol. 2007; 103: 1113-1120
  6. Hansen D, Dendale P, Jonkers RA, et al. Continuous low- to moderate-intensity exercise training is as effective as moderate- to high-intensity exercise training at lowering blood HbA(1c) in obese type 2 diabetes patients. Diabetologia. 2009; 52: 1789-1797

Afbeeldingen

sip19 afb1

Afbeelding 1: 24-uurs glucoseprofielen met weergave van hoofdmaaltijden (gestreepte lijnen); Controlegroep (n=24, gem. HbA1c 5.6%); Type 2 Diabetes (n=60, gem. HbA1c 7.5%)

sip19 afb2

Afbeelding 2: De prevalentie van hyperglycemie uitgedrukt in percentage per 24 uur. Controle: 24-uurs periode na rust (geen inspanning); Kracht: 24-uurs periode na een krachtinspanning van 45 minuten; Duur: 24-uurs periode na een duurinspanning van 45 minuten. * Significant verschil ten opzichte van controleperiode.

Afdrukken

deel deze pagina