logo

 Onderzoek         Contact  FAQ

Fructose

Fructose (fruitsuiker) is een monosacharide die van nature voorkomt in honing, fruit, vruchtensap en in mindere mate in groente. Tafelsuiker (sacharose) bestaat voor 50% uit fructose en voor 50% uit glucose.

Sacharose wordt in de darm gesplitst in glucose en fructose. Uit de literatuur blijkt dat matige fructoseconsumptie (30-60 gram per dag) in een gezond voedingspatroon past, maar dat overmatige consumptie (>100 gram per dag) kan leiden tot negatieve gezondheidseffecten en daarom beter vermeden kan worden. 

 

Feiten

  • Een gram fructose levert, net als alle andere verteerbare koolhydraten, vier kilocalorieën.
  • De Gezondheidsraad geeft geen specifiek advies over fructose.
  • Fructose (glykemische index = 19) zorgt, in tegenstelling tot glucose (glykemische index = 100), voor een trage stijging van de bloedglucoseconcentratie.
  • Het gebruik van fructose als zoetmiddel wordt door de Nederlandse Diabetes Federatie niet specifiek aangeraden.
  • Glucose stimuleert de afgifte van insuline direct, fructose niet.
  • Fructose wordt via een ander transporteiwit (GLUT 5) opgenomen in de darmcel dan glucose (SGLT-1).
  • Onder normale omstandigheden wordt fructose in de hepatocyten (levercellen) omgezet in glucose (50%), terwijl het melkzuur dat gevormd is in de darmwand en een deel van het glucose wordt omgezet in leverglycogeen (>15%). Een zeer klein deel (ongeveer 1%) wordt omgezet in vetzuren.
  • Uit de laatste Voedselconsumptiepeiling (2007-2010) blijkt dat Nederlanders (7-69 jaar) gemiddeld 49 gram fructose per dag consumeren.

Vraag en antwoord

Hoeveel fructose consumeren Nederlanders?

Uit de laatste Voedselconsumptiepeiling (2007-2010) blijkt dat Nederlanders (7-69 jaar) gemiddeld 49 gram fructose per dag consumeren. Deze gemiddelde inname levert 9% van de energie-inname en 19% van de koolhydraatinname. Bij kinderen is de mediane fructose-inname hoger dan bij volwassenen. Bij kinderen is deze, afhankelijk van leeftijd en geslacht, 52-61 gram per dag, bij volwassenen 38-50 gram per dag. Van de ingenomen fructose krijgen we ongeveer 70% binnen via sacharose en ongeveer 30% als vrij fructose.

Meer informatie:
Sluik D, Engelen A & Feskens EJM. Suikerconsumptie in Nederland. Resultaten uit de Nederlandse Voedselconsumptiepeiling 2007-2010. (2013).

Kenniscentrum suiker & voeding. Consumptie van suikers in Nederland - Deel 1: totaal suikers

lees verder »

Wat is fructose?

Fructose is een monosacharide en behoort net als alle suikers tot de koolhydraten. Andere namen van fructose zijn vruchtensuiker, fruitsuiker of l(a)evulose. Samen met de monosacharide glucose vormt fructose de disacharide sacharose. Glucose en fructose zijn isomeren, wat betekent dat ze een identieke chemische samenstelling hebben (C6H12O6). Glucose en fructose verschillen echter wel in structuurformules en hebben daarom verschillende eigenschappen. Eén van de eigenschappen waarin fructose zich onderscheidt is de zoetkracht. Omdat zoetkracht niet kan worden gemeten met een instrument, wordt de ‘relatieve zoetkracht’ gebruikt, waarbij sacharose (tafelsuiker) de referentie is met een waarde van 1. Glucose heeft een relatieve zoetkracht van 0,6 en is dus minder zoet dan sacharose. Fructose daarentegen heeft, afhankelijk van concentratie en temperatuur, een relatieve zoetkracht van 1,2-1,8 en is dus zoeter dan sacharose en meer dan twee keer zo zoet als glucose. Net als alle andere koolhydraten levert fructose 4 kilocalorieën per gram.

Meer informatie:
Ashurst, PR. Chemistry and Technology of Soft Drinks and Fruit Juices. Blackwell Publishing Ltd. (2005)

lees verder »

Wat is High Fructose Corn Syrup (HFSC)?

Vooral in de Verenigde Staten wordt naast suiker ook HFCS gebruikt om producten te zoeten. HFCS is een suikersiroop gemaakt uit maïs. Om HFCS te maken wordt glucosestroop gemaakt door zetmeel uit maïs te hydrolyseren (zetmelen zijn glucosepolymeren), waardoor vrije glucosemoleculen ontstaan. Vervolgens wordt een deel van deze moleculen enzymatisch omgezet in fructose – een proces dat isomerisatie heet – totdat de gewenste verhouding glucose : fructose is bereikt. De meest gebruikte vormen zijn HFSC 42 en HFSC 55, deze bevatten respectievelijk 42 en 55% vrij fructose. De rest van de HFSC bestaat uit vrij glucose en een beetje water. Voedingskundig gezien is HFCS niet veel anders dan gewone suiker (sacharose).

Meer informatie:
White, JS. Straight talk about high-fructose corn syrup: what it is and what it ain't. American Journal of Clinical Nutrition. 88(6):1716S-1721S. (2008).

lees verder »

Wat zijn de belangrijkste bronnen van fructose?

Frisdrank (30%), zuivelproducten (10%) , sappen (9%), fruit (9%) en cake/koek (9%) zijn de grootste bronnen van fructose bij jongens. Bij mannen zijn de belangrijkste bronnen frisdrank (20%), suiker/honing/jam (14%), en fruit (13%). Bij meisjes zijn dit frisdrank (26%), fruit (11%) en sappen (11%). Bij vrouwen is fruit (19%) de grootste bron, gevolgd door frisdrank (14%) en sappen (13%).

thema-fructose-figuur2

Meer informatie:
Sluik D, Engelen A & Feskens EJM. Suikerconsumptie in Nederland. Resultaten uit de Nederlandse Voedselconsumptiepeiling 2007-2010. (2013).

Kenniscentrum suiker & voeding. Consumptie van suikers in Nederland - Deel 1: totaal suikers

lees verder »

Wat is het effect van fructose op het bloedglucosegehalte?

Glucose-inname zorgt voor een directe stijging van het bloedglucosegehalte. Fructose daarentegen zorgt voor een minder snelle stijging van de bloedglucoseconcentratie. Dit komt omdat fructose eerst in de lever moet worden omgezet in glucose.

Achtergrondinformatie

De consumptie van koolhydraten veroorzaakt een stijging van de glucoseconcentratie in het bloed, de zogenaamde postprandiale glykemische respons. De glykemische index (GI) geeft een inschatting voor de snelheid waarmee de glucoseconcentratie in het bloed stijgt na inname van koolhydraten. Glucose dient als referentie en heeft een GI van 100, sacharose (bestaande uit een molecuul fructose en een molecuul glucose) heeft een GI van 68. Fructose zorgt met een GI van 19 voor een langzame  stijging van de bloedglucoseconcentratie. De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) is dan ook van mening dat producten waarin glucose of sacharose vervangen wordt door fructose gunstig kunnen zijn voor mensen met een verstoorde glucosetolerantie, zoals voor mensen met diabetes.

Lees de details in:

European Food Safety Authority. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to fructose and reduction of post-prandial glycaemic responses (ID 558) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006. 9, (2011).

Foster-Powell, K., Holt, S. H. A. & Brand-Miller, J. C. International table of glycemic index and glycemic load values: 2002. Am J Clin Nutr. 76, 5–56 (2002).

lees verder »

Is er een maximum hoeveelheid fructose die ik veilig kan ik eten?

Noch de Gezondheidsraad noch de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) hebben specifieke richtlijnen over de inname van fructose. Uit onderzoek blijkt dat matige fructoseconsumptie (30-60 gram per dag) in een gezond voedingspatroon past, maar dat overmatige consumptie (>100 gram per dag) kan leiden tot negatieve gezondheidseffecten en daarom beter vermeden kan worden.    

Uit de laatste Voedselconsumptiepeiling (2007-2010) van het RIVM blijkt dat de gemiddelde inname van fructose onder Nederlanders (7-69 jaar) op 49 gram per dag ligt.

Meer informatie:
Dolan, L., Potter, S. & Burdock, G. Evidence-based review on the effect of normal dietary consumption of fructose on blood lipids and body weight of overweight and obese individuals. Crit Rev Food Sci Nutr. 50, 889–918 (2010).

Dolan, L., Potter, S. & Burdock, G. Evidence-based review on the effect of normal dietary consumption of fructose on development of hyperlipidemia and obesity in healthy, normal weight individuals. Crit Rev Food Sci Nutr. 50, 53–84 (2010).

lees verder »

Welke producten bevatten fructose?

Fructose komt, net als glucose en sacharose (een disacharide bestaande uit glucose en fructose), van nature voor in honing, groente en fruit. De voedingsmiddelenindustrie gebruikt naast suiker ook glucose-fructose siroop (GFS) bij de productie van levensmiddelen en frisdranken. GFS is een vloeibare zoetstof bestaande uit verschillende suikers, voornamelijk glucose en fructose. Het fructosegehalte varieert tussen 5 en 50%. In Amerika wordt vooral High Fructose Corn Syrup (HFSC) gebruikt om producten te zoeten. HFSC is een suikerstroop gemaakt uit maïszetmeel. De meest gebruikte vormen zijn HFSC 42 en HFSC 55, deze bevatten respectievelijk 42 en 55% vrij fructose.

Tabel 1. Aantal gram fructose, glucose en sacharose per 100 gram onbewerkt/rauw product. *Onder invloed van toegevoegd voedingszuur in frisdrank kan in de loop van de tijd deel van de sacharose gesplitst worden in vrij fructose en vrij glucose.

  Vrij fructose Vrij glucose Sacharose
Appel (met schil) 5,6 1,4 3,3
Appelsap 6,2 2,4 1,3
Banaan 5,0 5,2 5,3
Frisdrank (regular, gemiddeld) * * 10,1*
Honing 38,8 33,9 2,4
Nactarine (met schil) 1 0,9 3,9
Paprika 2,1 1,7 0
Peer (met schil) 7,2 1,5 0,8
Sinaasappel 2,2 2,1 3,4
Sinaasappel (vers) 2,3 2,1 4,5
Tomaat 1,6 1,3 0
Ui 1,6 1,8 1,7
Wortelen 1,9 1,6 0,7

Meer informatie:
RIVM – Nederlandse Voedingsstoffenbestand.

Technical University of Denmark - Danish Food Composition Databank.

White, JS. Straight talk about high-fructose corn syrup: what it is and what it ain't. American Journal of Clinical Nutrition. 88(6):1716S-1721S. (2008).

lees verder »

Afdrukken

Bekijk position paper Fructose

De rol van suiker

  • De glykemische index van sacharose is 68.
  • Sacharose is een disacharide en bestaat uit glucose en fructose.
  • Fructose is 1,2-1,8 maal zoeter dan sacharose.
  • In honing, fruit en groente komt zowel sacharose als vrij glucose en vrij fructose van nature voor.
  • 70% van de fructose die Nederlanders consumeren komt binnen in de vorm van sacharose, de overige 30% als vrij fructose.

Nieuwsbrief: suiker in perspectief

sip39

Voedingsmiddelen die in de winkel een plek krijgen op basis van hun gezamenlijke ingrediënten! Verse tomaten en tomaten in blik, en druiven en wijn die vlak bij elkaar staan! Dat is de ‘supermarkt van de toekomst’. De klant die een product uit het schap pakt en voor de spiegelende schermen houdt, krijgt via sensoren informatie over bijvoorbeeld voedingswaarde, bestrijdingsmiddelen en allergenen. Lees in deze ‘Suiker in perspectief editie 39’ ook de andere verhalen over onderzoek in de supermarkt. 

Nieuwe Infokicks: informatieve filmpjes over suiker

Maakt suiker nu dik of niet? Is suiker verslavend? En waarom zit er eigenlijk suiker in voedingsmiddelen? Om uitleg en antwoord te geven op dergelijke vragen heeft Kenniscentrum suiker & voeding in samenwerking met wetenschappers op dit gebied een vijftal informatieve filmpjes gemaakt.

Bekijk alle infokicks

Informatiemap

informatiemapBent u diëtist, voedingskundige intermediair of beleidsmaker? Dan biedt de informatiemap van Kenniscentrum suiker & voeding u achtergrondgegevens zoals samenvattingen van wetenschappelijke literatuur, verschillende position papers en factsheets. Abonnees ontvangen enkele keren per jaar een update van (delen van) de inhoud.

Vraag gratis aan

deel deze pagina