logo

 Onderzoek         Contact  FAQ

Diabetes

Diabetes mellitus is een chronische stofwisselingsziekte. Het aantal mensen met diabetes in Nederland stijgt, in totaal zijn het circa één miljoen personen. Zorgprofessionals besteden veel aandacht aan het gebruik van geneesmiddelen maar ook aan een gezonde leefstijl.

U vindt hier informatie over diabetes, zoals: wat is diabetes precies, hoe vaak komt het voor, en wat is een gezond voedingspatroon voor mensen met diabetes?

Feiten

  • Het aantal mensen met diabetes stijgt in alle landen, ook in Nederland
  • Ruim 1 miljoen Nederlanders hebben diabetes mellitus, een deel daarvan weet niet dat ze diabetes hebben
  • De meeste mensen met diabetes mellitus hebben het type 2 (circa 90 procent)
  • Mensen met diabetes hebben een verhoogd risico op onder andere hart- en vaatziekten, zenuwschade, nierschade en problemen met het gezichtsvermogen

Vraag en antwoord

Wat is het verschil tussen diabetes mellitus type 1 en type 2?

Diabetes mellitus is een chronische stofwisselingsziekte waarbij het lichaam het bloedglucosegehalte niet meer in evenwicht kan houden. Ongeveer 90 procent van de mensen met diabetes mellitus heeft het type 2.

Diabetes mellitus type 1 is een auto-immuunziekte waarbij het eigen afweersysteem de insulineproducerende cellen in de alvleesklier afbreekt, waardoor het lichaam geen of vrijwel geen insuline meer produceert.

Diabetes mellitus type 2 kenmerkt zich door een verminderde gevoeligheid van het lichaam voor insuline en/of een vertraagde of verminderde insulineproductie en/of -afgifte. In veel gevallen kan diabetes mellitus type 2 toegeschreven worden aan overvoeding en gebrek aan lichamelijke activiteit.

Meer informatie:
Diabetesfonds

Zie ook onze position paper Diabetes mellitus (2016).

 

 

lees verder »

Wat zijn de belangrijkste risicofactoren voor diabetes mellitus type 2?

Voldoende lichamelijke activiteit, een gezond lichaamsgewicht en een evenwichtig samengestelde voeding op basis van de Richtlijnen goede voeding vormen de kern van een leefstijl die de kans op diabetes mellitus type 2 zo klein mogelijk houdt.

Een voedingspatroon dat rijk is aan volkorenproducten, fruit, groente, peulvruchten en noten, met matige alcoholconsumptie en weinig geraffineerde graanproducten, rood of bewerkt vlees en een lage inname van suikerhoudende dranken (reguliere frisdranken en vruchtensappen) is geassocieerd met een relatief lage kans op het ontwikkelen van diabetes mellitus type 2 en een relatief gunstig risicoprofiel bij mensen met diabetes mellitus type 2.

Ook is behoud van spiermassa bij het ouder worden belangrijk ter voorkoming van diabetes mellitus type 2 op latere leeftijd.

Meer informatie:
Nederlandse Diabetes Federatie. Voedingsrichtlijn diabetes 2015.

Gezondheidsraad. Richtlijnen goede voeding 2015.

Ley S, Hamdy O, Mohan V & Hu F. Prevention and management of type 2 diabetes: dietary components and nutritional strategies. Lancet 383, 1999–2007 (2014).

Flack, K. D. et al. Aging, Resistance Training, and Diabetes Prevention. J. Aging Res. 2011, 1–12 (2011).

Zie ook onze position paper Diabetes mellitus (2016).

lees verder »

Hoe vaak komt diabetes voor?

Diabetes komt steeds vaker voor en is een groeiend probleem. De Internationale Diabetes Federatie (IDF) schat dat in 2014 wereldwijd 387 miljoen mensen diabetes hadden en verwacht dat dit stijgt naar ongeveer 592 miljoen wereldwijd in 2035. Het aantal mensen met diabetes mellitus type 2 stijgt in alle landen. Ook in Nederland neemt het aantal mensen met diabetes toe. In 2011 waren er 834.100 mensen met diabetes gediagnosticeerd (50,5 per 1.000 mannen en 49,7 per 1.000 vrouwen). Een deel van de mensen met diabetes is echter niet bij de huisarts bekend, waardoor het totale aantal mensen met diabetes hoger ligt. Hoewel de prevalentie van diabetes mellitus type 1 ook stijgt met de leeftijd, wordt het aandeel van het type 1 steeds kleiner. Op basis van een prospectief cohortonderzoek wordt geschat dat 1 op de 3 Nederlanders diabetes mellitus type 2 krijgt.

Meer informatie:
Nederlandse Diabetes Federatie. Voedingsrichtlijn diabetes 2015.

International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas. sixth edit, (2014).

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Baan, C. A. & Schoemaker, C. G. Diabetes tot 2025 - preventie en zorg in samenhang. Rapport 260322004/2009. (2009).

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Hoe vaak komt diabetes mellitus voor en hoeveel mensen sterven eraan? (2014).

Ligthart, S. et al. Lifetime risk of developing impaired glucose metabolism and eventual progression from prediabetes to type 2 diabetes: a prospective cohort study. Lancet Diabetes Endocrinol. S2213-8587, 362–9 (2015).

Zie ook onze position paper Diabetes mellitus (2016).

lees verder »

Wat is insulineresistentie?

Wanneer het lichaam niet meer goed reageert op insuline is het er ongevoelig voor geworden. Iemand heeft dan insulineresistentie. Insuline is het hormoon dat het bloedglucosegehalte verlaagt. Het houdt daarmee de glucosespiegel in het bloed in balans.

Na het gebruik van een maaltijd gaan het glucosegehalte en vervolgens de insulinespiegel van het bloed omhoog. Bij insulineresistentie stijgt de insulinespiegel maar langzaam. Zo'n trage reactie is een sterke voorspeller voor diabetes. De oorzaken van insulineresistentie zijn vooral overgewicht, vooral abdominaal vet, en te weinig lichaamsbeweging. Maar ook erfelijke aanleg zorgt er voor dat bij sommige mensen insulineresistentie ontstaat. Mensen die diabetes type 2 hebben, zijn altijd insulineresistent. Daarom krijgen ze vaak medicijnen voorgeschreven die het lichaam weer gevoeliger maken voor insuline. Ook gewichtsverlies en meer bewegen maken het lichaam gevoeliger voor insuline.

Meer informatie:
Zie ook onze position paper Diabetes mellitus (2016).

lees verder »

Wat is een gezond voedingspatroon voor mensen met diabetes?

De Nederlandse Diabetes Federatie (NDF) heeft een voedingsrichtlijn opgesteld voor mensen met een hoog risico op diabetes mellitus type 2, mensen met diabetes mellitus type 1 of 2 of zwangerschapsdiabetes. Voor mensen met diabetes mellitus type 1 en mensen met diabetes mellitus type 2 gelden dezelfde voedingsaanbevelingen.

De Richtlijnen goede voeding van de Gezondheidsraad vormen de basis. Omdat meer dan 80 procent van de mensen met diabetes mellitus type 2 overgewicht heeft, ligt bij hen de nadruk op gewichtsverlies door beperking van de energie-inname en – indien mogelijk – verlenging van de lichamelijke activiteit tot tenminste 60 minuten per dag. Bij mensen met overgewicht waarbij recent diabetes is gediagnosticeerd moet gestreefd worden naar minimaal 5-10 procent gewichtsreductie. Hoewel er overtuigend bewijs is dat koolhydraatbeperking op de korte termijn bij mensen met DM2 met overgewicht gunstiger is wat betreft lichaamsgewicht en cardiovasculair risico dan vetbeperking, is de kwaliteit van de geconsumeerde vetten en koolhydraten belangrijker dan de hoeveelheid van deze macronutriënten. De NDF adviseert bij mensen met diabetes mellitus type 2 en overgewicht te kiezen voor kwalitatief goede koolhydraatbronnen, zoals volkorenproducten, peulvruchten, groenten en fruit. Gebruik van geraffineerde koolhydraatbronnen zoals witbrood, gebak en koekjes, vezelarme ontbijtgranen en witte rijst en pasta dient beperkt te worden, evenals de inname van suikerhoudende dranken. Bij het kiezen van een voedingspatroon is het daarnaast nuttig om rekening te houden met de individuele wensen en behoefte van de persoon met diabetes. Belangrijk is dat hij of zij het aangepaste voedingspatroon kan volhouden.

Meer informatie:
Nederlandse Diabetes Federatie. Voedingsrichtlijn diabetes 2015.

Gezondheidsraad. Richtlijnen goede voeding 2015.

Ley S, Hamdy O, Mohan V & Hu F. Prevention and management of type 2 diabetes: dietary components and nutritional strategies. Lancet 383, 1999–2007 (2014).

Zie ook onze position paper Diabetes mellitus (2016).

lees verder »

Afdrukken

Bekijk position paper: Diabetes mellitus

infokick icon
Interview met prof.dr.ir. Edith Feskens
Hoogleraar preventie overgewicht, diabetes en hart- en vaatziekten

'In theorie kun je met gezonde voeding diabetes voorkomen'

Rol van suiker

  • De Nederlandse Diabetes Federatie raadt aan om de inname van vrije suikers te beperken, met name uit suikerhoudende dranken (reguliere frisdranken en vruchtensappen)
  • Dat mensen met diabetes helemaal geen suiker mogen eten of dat suiker diabetes veroorzaakt zijn fabels
  • Het bloedglucoseverhogende effect van suiker (sacharose) is lager (Glykemische Index = ~68) dan dat van glucose (Glykemische Index = 100) omdat het voor 50 procent bestaat uit fructose (en 50 procent glucose)
  • De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid is van mening dat producten waarin glucose of sacharose vervangen wordt door fructose gunstig kunnen zijn voor mensen met een verstoorde glucosetolerantie

Nieuwsbrief: suiker in perspectief

sip39

Voedingsmiddelen die in de winkel een plek krijgen op basis van hun gezamenlijke ingrediënten! Verse tomaten en tomaten in blik, en druiven en wijn die vlak bij elkaar staan! Dat is de ‘supermarkt van de toekomst’. De klant die een product uit het schap pakt en voor de spiegelende schermen houdt, krijgt via sensoren informatie over bijvoorbeeld voedingswaarde, bestrijdingsmiddelen en allergenen. Lees in deze ‘Suiker in perspectief editie 39’ ook de andere verhalen over onderzoek in de supermarkt. 

Nieuwe Infokicks: informatieve filmpjes over suiker

Maakt suiker nu dik of niet? Is suiker verslavend? En waarom zit er eigenlijk suiker in voedingsmiddelen? Om uitleg en antwoord te geven op dergelijke vragen heeft Kenniscentrum suiker & voeding in samenwerking met wetenschappers op dit gebied een vijftal informatieve filmpjes gemaakt.

Bekijk alle infokicks

Informatiemap

informatiemapBent u diëtist, voedingskundige intermediair of beleidsmaker? Dan biedt de informatiemap van Kenniscentrum suiker & voeding u achtergrondgegevens zoals samenvattingen van wetenschappelijke literatuur, verschillende position papers en factsheets. Abonnees ontvangen enkele keren per jaar een update van (delen van) de inhoud.

Vraag gratis aan

deel deze pagina