logo

 Onderzoek         Contact  FAQ

Was er ooit een suikersamenzwering?

In de jaren 80 implementeerde de Amerikaanse overheid een laag-vet campagne met als doel haar burgers te beschermen tegen hart- en vaatziekten. Johns en Oppenheimer halen in dit artikel recente verdachtmakingen onderuit dat de suikerindustrie de bewijslast voor de link tussen suiker en hart- en vaatziekten in de jaren 60 bagatelliseerde en zo de overheid richting een anti-vet-beleid stuurde.  

Hieronder volgt een samenvatting van ‘Was there ever really a ‘sugar conspiracy’?’ in Science door D.M. Johns en G.M. Oppenheimer.

De verdachtmakingen werden in september van 2016 geuit door onderzoekers van de University of California. Ze hadden documenten gevonden die aantoonden dat de suikerindustrie mid jaren 60 onderzoekers van Harvard in het geheim hadden betaald om een review uit te voeren die de link tussen suiker en hart- en vaatziekten (HVZ) moest verdoezelen. In die tijd waren er twee bekende fysiologen met ieder een andere theorie over de oorzaak van HVZ: John Yudkin en Ancel Keys. Yudkin zag toegevoegde suikers als de voornaamste oorzaak (‘de suikerhypothese’), terwijl Keys HVZ toeschreef aan totaal vet, verzadigd vet en cholesterol (‘de vethypothese’). Volgens de onderzoekers van de University of California domineerde Keys’ vethypothese na publicatie van de door de suikerindustrie gesponsorde review.

Vethypothese

De vethypothese van Keys was eigenlijk bedreigend voor het Amerikaanse voedingspatroon uit die tijd, waarin vlees, melk en eieren werden gezien als deugdelijke voedingsmiddelen. De universiteit van Harvard raakte heel betrokken bij onderzoek naar de relatie tussen hartaanvallen en vetophoping in de aderen. Dit leidde ertoe dat eind jaren 50 de vethypothese door veel wetenschappers werd gesteund en dat de American Heart Association (AHA) met een nieuwe verklaring kwam: de ‘coronary-prone’ doen er goed aan de consumptie van voedingsmiddelen als volle melk, boter en vlees te beperken.

Suikerhypothese

Yudkin was uitgesproken kritisch over de vethypothese en zocht sponsoring voor zijn onderzoek bij de foodindustrie* om het tegendeel te bewijzen. In zijn paper uit 1957 beargumenteert hij dat dierlijk eiwit, suiker en de komst van radio en tv net zoveel of zelfs meer bijdragen aan coronaire sterfgevallen. Vervolgens concludeerde hij in 1964 naar aanleiding van een case-control studie naar suikerinname en hartaanvallen dat mensen die veel suiker aten, meer kans hadden om een hartaanval te krijgen. Yudkin kreeg veel kritiek op zijn onderzoek van collega-wetenschappers, zoals het feit dat hij niet gecorrigeerd had voor roken of lichaamsgewicht. Toch kreeg zijn onderzoek wereldwijde aandacht van de pers.

*Yudkin ontving naar eigen zeggen 530.000 dollar (uitgedrukt naar de tijd van nu) van grote levensmiddelenconcerns die achter zijn theorie stonden.

Door suikerindustrie gesponsorde review

Ondanks het werk van Yudkin bleef de focus van het HVZ-onderzoek gericht op vet. Zo startte toponderzoeker Mark Hegsted van Harvard, een gecontroleerde studie in de Danvers State Hospital, de zogenaamde ‘Danvers studie’. 20 schizofrene mannen kregen verschillende diëten waar de inname van plantaardige oliën, botervet, eieren, zetmeel, suiker en lactose gemanipuleerd werden om het effect op het bloedcholesterol te onderzoeken. De resultaten suggereerden dat de link tussen koolhydraten (zoals zetmeel en suikers) en de verhoging van bloedcholesterol minimaal was ten opzichte van het overvloedige bewijs dat er bestond voor de link met vet. De Danvers studie, gesponsord door de zuivelindustrie, ondersteunde wederom de vethypothese en dit motiveerde de AHA tot uitbreiding van de waarschuwing voor vet aan de Amerikaanse bevolking. Tevens was het onderzoek aanleiding voor de Sugar Research Foundation (SRF) Hegsted te benaderen met de vraag een review uit te voeren van onderzoeken naar koolhydraten, vet en de relatie met HVZ. De review werd in 1967 zonder vermelding van sponsoring door SRF (dit was heel gebruikelijk voor die tijd) gepubliceerd in de New England Journal of Medicine. In de review benadrukt Hegsted het belang van de focus op vetvermindering in het Amerikaanse voedingspatroon. 

Strijd om vet en suiker

Yudkin bleef ondertussen bewijslast verzamelen voor de suikerhypothese, waarbij hij gesteund werd door een groep van machtige commerciële partijen die baat hadden bij zijn theorie. Toch slaagden verschillende onderzoeksteams van de overheid er niet in zijn onderzoeksresultaten te reproduceren. De Medical Research Council (Amerikaanse overheidsinstelling) concludeerde dus ook in 1970 dat de bewijslast voor een suikerhypothese extreem dun was.

Conclusie

In de jaren 60 werd de vethypothese gesteund door een grote groep wetenschappers en was gebaseerd op uitgebreid onderzoek. De suikerhypothese was daarentegen gebaseerd op beperkt bewijs en werd maar door een klein aantal wetenschappers gesteund. Bovendien werd Hegsted niet omgekocht om bepaalde resultaten ten gunste van de suikerindustrie te produceren, maar werd zijn review gefinancierd omdat hij als wetenschapper de vethypothese steunde. De auteurs van dit artikel claimen overigens niet dat de suikerindustrie geen invloed heeft gehad op het voedingsonderzoek bij Harvard of op voedingsonderzoek in het algemeen. Wel geloven ze dat er geen goede reden is om te concluderen dat sponsoring van die ene review de koers van de voedingswetenschap en het voedingsbeleid heeft bepaald in Amerika. Tevens concluderen de auteurs dat het verkeerd is om wetenschappers en hun onderzoek direct te demoniseren wanneer blijkt dat hun onderzoek gesponsord is door private bedrijven.

Nieuwsbrief: suiker in perspectief

sip41

Het thema van ‘Suiker in perspectief’ editie 41 is ‘smaak en reuk’. Senioronderzoeker dr. Garmt Dijksterhuis (Wageningen University) vertelt over het fenomeen dat smaak meer is dan prikkeling van onze smaakpapillen. Veranderingen in reuk en smaak komen veel voor bij kankerpatiënten die chemotherapie krijgen. Reukonderzoeker dr. Sanne Boesveldt (Wageningen University) constateert dat die problemen vaak worden ondergesneeuwd door alle klachten die de patiënt al heeft. Lees over de ontwikkeling van een menukaart voor oncologiepatiënten, maar ook over de vele vooroordelen en misvattingen over obesitas: ooit een te dikke vos gezien?

Nieuwe Infokicks: informatieve filmpjes over suiker

Maakt suiker nu dik of niet? Is suiker verslavend? En waarom zit er eigenlijk suiker in voedingsmiddelen? Om uitleg en antwoord te geven op dergelijke vragen heeft Kenniscentrum suiker & voeding in samenwerking met wetenschappers op dit gebied een vijftal informatieve filmpjes gemaakt.

Bekijk alle infokicks

Informatiemap

informatiemapBent u diëtist, voedingskundige intermediair of beleidsmaker? Dan biedt de informatiemap van Kenniscentrum suiker & voeding u achtergrondgegevens zoals samenvattingen van wetenschappelijke literatuur, verschillende position papers en factsheets. Abonnees ontvangen enkele keren per jaar een update van (delen van) de inhoud.

Vraag gratis aan

deel deze pagina